Radio Szczecin Na Wieczór
Radio SzczecinRadio Szczecin » Radio Szczecin Na Wieczór » Reportaże i słuchowiska
Polacy w miejscu zesłania. [Źródło IPN]
Polacy w miejscu zesłania. [Źródło IPN]
"Sybir powracający w snach" - reportaż Małgorzaty Furgi
Posłuchaj rozmowy Joanny Skoniecznej
Po 17 września 1939 roku, kiedy Armia Czerwona przekroczyła granice Polski, na zagarniętych przez nią terenach rozpoczął się terror na niespotykaną dotychczas skalę. Zajęcie wschodnich województw Rzeczpospolitej zajęto na podstawie tajnego protokołu dołączonego do Paktu Ribbentrop-Mołotow (z 23 sierpnia 1939 roku). O wywózkach setek tysięcy Polaków zdecydowali najwyżsi przedstawiciele sowieckiej władzy - z Józefem Stalinem, szefem NKWD Ławrentijem Berią oraz ludowym komisarzem spraw zagranicznych Wiaczesławem Mołotowem na czele. Zarządzenia dotyczące deportacji wydano w Moskwie już w grudniu 1939 roku; na ich podstawie sporządzono instrukcje dla terenowych komórek NKWD, odpowiadających za „oczyszczanie" zachodnich części sowieckich republik Ukrainy i Białorusi. Deportacje były realizowane według imiennych spisów, opracowanych przez funkcjonariuszy NKWD przy współpracy miejscowych komunistów.
10 lutego 1940 roku rozpoczęła się pierwsza masowa deportacja Polaków na Sybir, przeprowadzona przez NKWD. W głąb Związku Sowieckiego wywieziono około 140 tys. polskich obywateli. Wielu umarło już w drodze. Wśród deportowanych były głównie rodziny wojskowych, urzędników, pracowników służby leśnej i kolei ze wschodnich obszarów przedwojennej Polski. Wywieziono ich do Kraju Krasnojarskiego, Komi, a także obwodów: archangielskiego, swierdłowskiego oraz irkuckiego. Ci, którzy przeżyli transport, byli skazani na niewolniczą pracę, m.in. przy wyrębie lasów i budowie linii kolejowych. Codziennie toczyli walkę o przetrwanie w sowieckich obozach, w których - poza mrozem - więźniom dawały się we znaki głód, powodowane przez robactwo choroby, a także stosujący represje sowieccy strażnicy.
Masowe zsyłki rozpoczęte 10 lutego były kontynuowane w następnych miesiącach – 13 kwietnia, na przełomie czerwca i lipca oraz w maju i czerwcu 1941 roku. Ponadto Sowieci wywozili z terenów przedwojennej Polski mniejsze, kilkusetosobowe grupy mieszkańców.
Według szacunków władz RP na emigracji, w wyniku wywózek zorganizowanych w latach 1940–1941 do syberyjskich łagrów trafiło około milion osób cywilnych, choć w dokumentach sowieckich mówi się o 320 tys. wywiezionych. Część z nich z łagrów wydostała się dzięki formowanej na terenie ZSRR (po zawarciu układu Sikorski-Majski) armii gen. Władysława Andersa.
Nie wszyscy ochotnicy dotarli jednak na miejsce tworzonych jednostek, gdyż podejmowane przez nich próby były blokowane przez Sowietów. Dokumenty potwierdzające obywatelstwo polskie były odbierane przez NKWD – zmuszano Polaków do przyjęcia dokumentów sowieckich.

Kolejną szansą na opuszczenie Syberii stało się wstąpienie do tworzonej z inspiracji komunistów polskich, a za zgodą Stalina Dywizji im. Tadeusza Kościuszki, będącej zalążkiem późniejszego „ludowego” Wojska Polskiego.
"Sybir powracający w snach" - reportaż Małgorzaty Furgi , zapraszam
(źródło IPN)
 

Zobacz także

2020-05-28, godz. 10:48 "Z wizytą u Jagerów" - reportaż Małgorzaty Furgi Rodzinne gospodarstwo Agnieszki i Leszka Jagerów z Radziszewa ma 3 hektary. Właściciele uprawiają w nim w sposób tradycyjny warzywa i owoce, które potem… » więcej 2020-05-27, godz. 14:33 "Kto o nich słyszał?" - reportaż Anny Kolmer Parlament Studentów Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie powołał w marcu tego roku Studencki Sztab Kryzysowy, jako odpowiedź na wzmożone ryzyko… » więcej 2020-05-26, godz. 10:37 "Maciej Kalenkiewicz - historia cichociemnego" - reportaż Małgorzaty Furgi Ppłk. Maciej Kalenkiewicz - „Kotwicz", niezwykła postać polskiego podziemia niepodległościowego, oficer Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych. W czasie… » więcej 2020-05-25, godz. 09:34 „Człowiek, który kupuje wieżę” - reportaż Janusza Wilczyńskiego Zaczął programować w wieku 13 lat. Jako dwudziestolatek miał własną firmę informatyczną zatrudniającą kilkanaście osób. Trzy lata temu otworzył spółkę… » więcej 2020-05-21, godz. 13:21 "Kto jak nie ja" - reportaż Katarzyny Wolnik-Sayny Czy to z jakiej wysokości patrzymy na świat ma zasadnicze znaczenie? Czy choroba zmienia człowieka i jego perspektywę patrzenia na rzeczywistość? Co jest… » więcej 2020-05-19, godz. 07:27 "Zapraszam do świata Oli" - reportaż Małgorzaty Furgi Nie potrafimy sobie wyobrazić, jak wygląda świat osób niewidzących. Kiedy próbujemy wczuć się w sytuację i posmakować jak to jest - "nie widzieć" -… » więcej 2020-05-18, godz. 10:36 "Pamiętna wizyta" - reportaż Małgorzaty Furgi i Anny Kolmer Jan Paweł II był pierwszym papieżem z Polski i pierwszym po 455 latach następcą św. Piotra niebędącym Włochem oraz najmłodszym papieżem od 1864 roku… » więcej 2020-05-14, godz. 11:59 "Z fortepianem na ulicę. Szopenizacja miasta" - reportaż Małgorzaty Frymus Sceną była ciężarówka, a widownią - ludzie na ulicach. W takich okolicznościach koncertowano w Szczecinie 3 maja. W ten niedzielny wieczór właśnie tak… » więcej 2020-05-13, godz. 10:12 "Ostatnia lekcja" - reportaż Anny Kolmer "Matura" to jedno z nielicznych słów, które niemal u wszystkich budzi emocje. Jedni przywołują barwne wspomnienia, inni są pełni obaw, gdyż mają ją dopiero… » więcej 2020-05-12, godz. 09:06 "Dajcie mi jeszcze chwilę" - reportaż Katarzyny Wolnik - Sayny Siłę czerpie od ludzi, to oni dają jej nadzieję. Ma 26 lat i jeszcze wiele do zrobienia. Pamiętacie historię o „Trzech muszkieterkach"? Natalia w lipcu… » więcej
12345