Radio Szczecin Na Wieczór
Radio SzczecinRadio Szczecin » Radio Szczecin Na Wieczór » Reportaże i słuchowiska
Polacy w miejscu zesłania. [Źródło IPN]
Polacy w miejscu zesłania. [Źródło IPN]
"Sybir powracający w snach" - reportaż Małgorzaty Furgi
Posłuchaj rozmowy Joanny Skoniecznej
Po 17 września 1939 roku, kiedy Armia Czerwona przekroczyła granice Polski, na zagarniętych przez nią terenach rozpoczął się terror na niespotykaną dotychczas skalę. Zajęcie wschodnich województw Rzeczpospolitej zajęto na podstawie tajnego protokołu dołączonego do Paktu Ribbentrop-Mołotow (z 23 sierpnia 1939 roku). O wywózkach setek tysięcy Polaków zdecydowali najwyżsi przedstawiciele sowieckiej władzy - z Józefem Stalinem, szefem NKWD Ławrentijem Berią oraz ludowym komisarzem spraw zagranicznych Wiaczesławem Mołotowem na czele. Zarządzenia dotyczące deportacji wydano w Moskwie już w grudniu 1939 roku; na ich podstawie sporządzono instrukcje dla terenowych komórek NKWD, odpowiadających za „oczyszczanie" zachodnich części sowieckich republik Ukrainy i Białorusi. Deportacje były realizowane według imiennych spisów, opracowanych przez funkcjonariuszy NKWD przy współpracy miejscowych komunistów.
10 lutego 1940 roku rozpoczęła się pierwsza masowa deportacja Polaków na Sybir, przeprowadzona przez NKWD. W głąb Związku Sowieckiego wywieziono około 140 tys. polskich obywateli. Wielu umarło już w drodze. Wśród deportowanych były głównie rodziny wojskowych, urzędników, pracowników służby leśnej i kolei ze wschodnich obszarów przedwojennej Polski. Wywieziono ich do Kraju Krasnojarskiego, Komi, a także obwodów: archangielskiego, swierdłowskiego oraz irkuckiego. Ci, którzy przeżyli transport, byli skazani na niewolniczą pracę, m.in. przy wyrębie lasów i budowie linii kolejowych. Codziennie toczyli walkę o przetrwanie w sowieckich obozach, w których - poza mrozem - więźniom dawały się we znaki głód, powodowane przez robactwo choroby, a także stosujący represje sowieccy strażnicy.
Masowe zsyłki rozpoczęte 10 lutego były kontynuowane w następnych miesiącach – 13 kwietnia, na przełomie czerwca i lipca oraz w maju i czerwcu 1941 roku. Ponadto Sowieci wywozili z terenów przedwojennej Polski mniejsze, kilkusetosobowe grupy mieszkańców.
Według szacunków władz RP na emigracji, w wyniku wywózek zorganizowanych w latach 1940–1941 do syberyjskich łagrów trafiło około milion osób cywilnych, choć w dokumentach sowieckich mówi się o 320 tys. wywiezionych. Część z nich z łagrów wydostała się dzięki formowanej na terenie ZSRR (po zawarciu układu Sikorski-Majski) armii gen. Władysława Andersa.
Nie wszyscy ochotnicy dotarli jednak na miejsce tworzonych jednostek, gdyż podejmowane przez nich próby były blokowane przez Sowietów. Dokumenty potwierdzające obywatelstwo polskie były odbierane przez NKWD – zmuszano Polaków do przyjęcia dokumentów sowieckich.

Kolejną szansą na opuszczenie Syberii stało się wstąpienie do tworzonej z inspiracji komunistów polskich, a za zgodą Stalina Dywizji im. Tadeusza Kościuszki, będącej zalążkiem późniejszego „ludowego” Wojska Polskiego.
"Sybir powracający w snach" - reportaż Małgorzaty Furgi , zapraszam
(źródło IPN)

Zobacz także

2019-11-03, godz. 13:57 "Chciałbym po prostu żyć normalnie" - reportaż Małgorzaty Frymus Czy sztuka może uratować komuś życie? Są tacy, którzy w to nie tylko wierzą ale i praktykują. Takich ludzi można spotkać w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym… » więcej 2019-11-03, godz. 13:52 "Braille'owskie nutki Borysa" - reportaż Małgorzaty Furgi 8-letni Borys Kowalczyk uczeń drugiej klasy szkoły podstawowej i muzycznej na co dzień jest podopiecznym Specjalistycznego Ośrodka Diagnozy, Terapii i Rehabilitacji… » więcej 2019-11-01, godz. 06:00 „Matka - Witkacy" - premiera słuchowiska 01.11 po godz 20. 1 listopada zaprezentujemy słuchowisko „Matka - Witkacy" na podstawie dramatu Stanisława Ignacego Witkiewicza. To nowe słuchowisko, które powstało w Polskim… » więcej 2019-10-31, godz. 10:00 "Pamięć zaklęta w drzewach" - reportaż Katarzyny Wolnik-Sayny Na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie zasadzono kolejne cztery dęby upamiętniające postaci ważne dla miasta. "Drzewka pamięci" to projekt stowarzyszenia "Czas… » więcej 2019-10-30, godz. 15:12 "Tam, gdzie diabeł mówi dobranoc" - reportaż Anny Kolmer Węgornik jest małą, przepięknie położoną wsią - na skraju Puszczy Wkrzańskiej. Nieopodal znajduje się Rezerwat Świdwie, stanowiący unikatowy na skalę… » więcej 2019-10-29, godz. 10:45 "Przestrzeń Banacha" - reportaż Agaty Rokickiej Przez lata spotykali się przy stoliku w Kawiarni Szkockiej we Lwowie. Rozmawiali ponoć o wszystkim, ale najczęściej o matematyce. Co po niech pozostało? Zeszyt… » więcej 2019-10-28, godz. 07:01 „Dom siostry Nikodemy”– reportaż Anny Kolmer Samotne matki mające poważne problemy życiowe i nie mogące znaleźć schronienia dla siebie i swoich dzieci mogą poszukać pomocy w stworzonych dla nich ośrodkach… » więcej 2019-10-23, godz. 09:24 "Nasz -szczeciński" - reportaż Katarzyny Wolnik - Sayny To już 50 lat baru "Pasztecik", ale sama maszyna była zakupiona wcześniej przed otwarciem baru, na specjalistycznej międzynarodowej wystawie sprzętu dla gastronomii… » więcej 2019-10-22, godz. 14:34 "Emeryt nie ma czasu" - reportaż Małgorzaty Frymus Zajęcia Uniwersytetu Trzeciego Wieku, Klub Foto-Video, Teatr Janusza, Teatr Raz-Dwa-Trzy... Emeryci to bardzo zajęci ludzie. Chodzą na wykłady, zajęcia teatralne… » więcej 2019-10-21, godz. 12:03 „Droga na tamę” - słuchowisko, dziś po 22 „Droga na tamę” to tytuł najnowszego słuchowiska, które na naszej antenie już dziś po godzinie 22. Słuchowisko w związku z 35. rocznicą śmierci Jerzego… » więcej
12345