Machina Czasu
Radio SzczecinRadio Szczecin » Machina Czasu
  • 966 - Chrzest Polski
  • 1759 - Zmarł Georg F. Händel, kompozytor niemiecki. Był jednym z najwybitniejszych kompozytorów epoki baroku. Znany jest przede wszystkim jako twórca monumentalnego oratorium "Mesjasz" ze słynnym "Alleluja", do dziś wysłuchiwanym w Anglii na stojąco.
  • 1865 - W zamachu zginął Abraham Lincoln, prezydent Stanów Zjednoczonych, wkrótce po tym, jak został wybrany na drugą kadencję. Został zamordowany w teatrze przez aktora, fanatycznego zwolennika pokonanej Konfederacji.
  • 1902 - Marii Skłodowskiej - Curie pracującej wraz z mężem Piotrem Curie udało się wyizolować rad, za co 9 lat później zostali uhonorowani przyznaniem Nagrody Nobla.
  • 1912 - W nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 r. świat obiegła wiadomość o zatonięciu Titanica – największego wówczas pasażerskiego transatlantyku, uważanego powszechnie za niezatapialny. Parowiec ten miał długość 259,7 m, szerokość 28,0 m, a zanurzenie 10,54 m. Napęd turbinowy o mocy 31442 koni mechanicznych mógł nadać statkowi prędkość 40 km/h (22 węzły). W wyniku nieuwagi nawigatorów Titanic już w swoim pierwszym rejsie zderzył się z górą lodową i zatonął na północnym Atlantyku wraz z 1503 osobami. Wrak odnaleziono w 1986 r. na głębokości 3800 m. W wyniku dokładnych badań udało się ustalić, że główną przyczyną tragedii był niewłaściwy gatunek stali użytej do budowy statku. Materiał nie wytrzymał kolizji, która w innych okolicznościach była możliwa do przetrwania.





  • 1956 - Pokaz pierwszego profesjonalnego magnetowidu. Był to model VR-1000, opracowany przez Charlesa Ginsburga i Raya Miltona. Cena urządzenia wynosiła 75 tys. dolarów. Najczęściej korzystały z tego sprzętu stacje telewizyjne, które zyskały możliwość taniego nagrywania audycji przed ich emisją na antenie.
  • 1336 - Urodził się Tamerlan (Timur Kulawy), twórca czternastowiecznego imperium mongolskiego, które wyłoniło się z potężnej niegdyś monarchii Czyngis-chana, coraz bardziej jednak nękanej walkami wewnętrznymi. Tamerlan działał bezwzględnie i okrutnie, ale przy tym skutecznie. Opanował Chorezm, Armenię, Azerbejdżan i Gruzję, zdobył Bagdad, a w 1398 r. ruszył na Indie, po czym opanował Delhi i Peszawar. Już cztery lata później stał się panem Turcji i tylko śmierć uniemożliwiła mu planowaną wyprawę na Chiny. Ten nieustanny wojownik kilkakrotnie krwawo tłumił organizowane przeciw niemu bunty i powstania, a jego imię było postrachem całej Azji Mniejszej. Imperium Tamerlana ze stolicą w Samarkandzie rozpadło się jednak wkrótce po jego śmierci.
  • 1795 - W kwietniu 1795 r. Francuskie Zgromadzenie Narodowe ustanowiło wzorzec jednostki długości – metra. Przyjęto, że jeden metr odpowiada dziesięciomilionowej części ćwierci południka Ziemi przechodzącego przez obserwatorium paryskie.
  • 1900 - Urodził się Adolf Dymsza, aktor charakterystyczny




  • 1915 - W Stanach Zjednoczonych uruchomiono pierwszą powszechnie dostępną, międzykontynentalną linię telefoniczną. Za pierwsze trzy minuty rozmowy płacono 20 dolarów 70 centów, a za każdą kolejną minutę 6 dolarów 75 centów.
  • 1947 - Zmarł Henry Ford, słynny producent pojazdów mechanicznych, opanował w swoim czasie niemal cały rynek samochodowy w USA. Pierwszy samochód skonstruował w 1892 r., a dziewięć lat później założył istniejący do dziś w Detroit wielki koncern Ford Motor Company, w którym po raz pierwszy zastosowano taśmową produkcję samochodów tzw. powszechnego użytku, czyli Forda T. W ciągu dziewiętnastu lat wyprodukowano 15 milionów egzemplarzy tego modelu.
  • 1995 - W Warszawie oddano do użytku pierwszy w Polsce odcinek metra
  • 1898 - Sprzedano pierwszy samochód.
  • 1903 - Urodził się Igor Newerly, pisarz. W latach 1915–1923 przebywał w Rosji, a od 1926 r. był sekretarzem i współpracownikiem Janusza Korczaka. W okresie międzywojennym redagował „Mały Przegląd”, a po wojnie, którą przeżył głównie w obozie koncentracyjnym, poświęcił się twórczości literackiej. Niektóre z jego utworów były wykorzystywane w oficjalnej propagandzie PRL, m.in. "Chłopiec z Salskich Stepów" i "Pamiątka z Celulozy" Ostatnie utwory Newerly’ego to refleksyjna opowieść "Zostało z uczty bogów" i książka "Wzgórze Błękitnego Snu".
  • 1905 - Zmarł Jules Verne, pisarz francuski, pionier literatury science fiction. Jego twórczość jest o tyle niezwykła, że zawiera wiele pomysłów wprowadzonych później w życie. Przewidział m.in. wyprawy na Księżyc, a w powieści "20 000 mil podmorskiej żeglugi" przedstawił możliwości, jakie dawałoby skonstruowanie łodzi podwodnej. Wielką popularnością cieszyły się także inne jego powieści, m.in. "Dzieci kapitana Granta", "W 80 dni dookoła świata" i "Tajemnicza wyspa".
  • 1945 - Ukazał się pierwszy numer "Tygodnika Powszechnego". Pisali tam m.in. ks. Józef Tischner, Stefan Kisielewski, Stanisław Stomma i Hanna Malewska. Długoletnim redaktorem naczelnym "Tygodnika..." był Jerzy Turowicz.
  • 1985 - Zmarł Marc Chagall, malarz francuski

  • 180 - Zmarł cesarz Marek Aureliusz. Miał opinię sprawiedliwego władcy. Czasy jego panowania były bardzo niespokojne, wypełniały je wojny i powstania. Był to swoisty paradoks historii, ponieważ Aureliusz był filozofem stoickim, czemu dał wyraz m.in. w napisanych przez siebie "Rozmyślaniach".
  • 1713 – W Liptowskim Mikulaszu został stracony słowacki zbójnik Juraj Jánošík.




  • 1826 - Zmarł Józef Maksymilian Ossoliński. Był badaczem literatury i pisarzem. W 1817 r. zgromadzone przez siebie zbiory książek, grafiki, obrazów i numizmatów ofiarował narodowi, tworząc tzw. Zakład Narodowy im. Ossolińskich z siedzibą we Lwowie. Obecnie siedziba Ossolineum znajduje się we Wrocławiu.
  • 1834 - Urodził się Gottlieb Daimler, niemiecki konstruktor i przemysłowiec, zbudował w 1883 r. przy współpracy Wilhelma Maybacha lekki, szybkobieżny benzynowy silnik spalinowy. W 1885 r. skonstruował, niezależnie od Carla Friedricha Benza, samochód i motocykl z takim silnikiem.
  • 1845 - Anglik Stephen Perry zgłosił patent na ... gumkę recepturkę.
  • 1861 - Zmarł Taras Szewczenko, malarz i poeta ukraiński.
  • 1876 - Alexander Graham Bell przeprowadził pierwszą rozmowę telefoniczną.
  • 1940 - Zmarł Michaił Bułhakow, pisarz rosyjski. Z zawodu był lekarzem, ale koncentrował się na działalności literackiej, w której podejmował problematykę moralną i społeczną. Bułhakow zdobył rozgłos dzięki powieści "Biała gwardia". Największą sławę przyniosła mu jednak powieść "Mistrz i Małgorzata."
  • 1946 - urodziła się Liza Minnelli, amerykańska aktorka, cóka Judi Garland i Vincente Minnelli. Zagrała w słynnych musicalach "Kabaret" - nagrodzona Oscarem, "New York, New York".



  • 1955 - przyszedł na świat Juliusz Machulski, reżyser, producent filmowy; twórca komedii m.in. "Vabank", "Seksmisja", "Deja vu", "Kingsajz", "V.I.P.", "Killer", "Killerów dwóch", "Pieniądze to nie wszystko".
  • 1981 - Doszło do pierwszego spotkania gen. Wojciecha Jaruzelskiego i Lecha Wałęsy.
  • 1831 - Urodził się George M. Pullman, kostruktor wagonów kolejowych. To on wprowadził wagony sypialne, tzw. wagony pulmanowskie, charakteryzujące się wąskimi korytarzami, w których znajdują się wejścia do przedziałów. Pullman projektował również wagony restauracyjne, salonki oraz przejścia między wagonami osłonięte tzw. harmonią.
  • 1847 - Urodził się Aleksander Graham Bell, wynalazca telefonu. Pracował też nad skonstruowaniem przyrządu do wykrywania kawałków metalu w ranach ciała oraz nad tzw. sondą telefoniczną do celów chirurgicznych. Badał też możliwości leczenia poprzez mowę. W 1877 r. założył Telephone Company, a w 1897 r. skonstruował gramofon, konkurencyjny dla fonografu Thomasa Edisona.
  • 1875 - W Montrealu odbył się pierwszy mecz hokeja na lodzie.
  • 1979 - Premiera 1. odcinka serialu Życie na gorąco.
  • 1917 - W Rosji wybuchła rewolucja lutowa.
  • 1955 - Elvis Presley po raz pierwszy wystąpił w telewizji, w programie muzycznym Louisiana Hayride.




  • 1959 - W ZSRR rozpoczęto niszczenie 21 857 teczek personalnych ofiar zbrodni katyńskiej. 1972 - NASA wystrzeliła sondę Pioneer 10. Na jej pokładzie umieszczono przekaz ludzkości do kosmicznych istot pozaziemskich, tzw. Płytkę Pioneera.
  • 2012 - Wydarzyła się katastrofa kolejowa pod Szczekocinami w której zginęło 16, a rannych zostało ok. 60 osób.
  • 1931 - SS Niemen jako pierwszy polski statek handlowy przepłynął równik.
  • 1938 - Do sprzedaży trafiły pierwsze szczoteczki do zębów z nylonowym włosiem.
  • 1953 - W więzieniu mokotowskim został powieszony po sfingowanym procesie gen. August Emil Fieldorf pseudonim "Nil".
  • 1975 - Ukazał się album Physical Graffiti grupy Led Zeppelin.



  • 1981 -W Londynie ogłoszono zaręczyny księcia Karola i Diany Spencer.
  • 2011 - Wahadłowiec Discovery wyruszył w swą ostatnią misję STS-133.


  • 1600 - Na stosie spłonął Giordano Bruno. Syn żołnierza, początkowo był zakonnikiem, dominikaninem. W 1575 roku został doktorem teologii, ale wkrótce zaczął krytykować scholastykę i dogmaty kościoła. Był zwolennikiem panteizmu (utożsamiał Boga z przyrodą), popierał heliocentryczną teorię Kopernika i rozszerzył ją o twierdzenie, że wszechświat jest nieskończony. Schwytany w Wenecji i uwięziony przez inkwizycję, odmówił wyrzeczenia się swych poglądów i zginął spalony na stosie w 1600 roku, na rzymskim placu Campo dei Fiori.
  • 1753 - W brytyjskim czasopiśmie Scots Magazine Charles Morrison przedstawił pierwszy projekt telegrafu elektrycznego.
  • 1867 - Pierwszy statek przepłynął przez Kanał Sueski.
  • 1941 - Maksymilian Maria Kolbe został aresztowany przez Gestapo.
  • 1980 - Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki dokonali pierwszego zimowego wejścia na Mount Everest.
  • 1981 - Zarejestrowano Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS).
  • 1990 - NRD ogłosiła, że rozbierze 180-metrową część muru berlińskiego koło Bramy Brandenburskiej.
  • 1994 - Premiera filmu Jańcio Wodnik w reżyserii Jana Jakuba Kolskiego.


  • 1890 - Urodził się Borys Pasternak - rosyjski poeta, prozaik i tłumacz. Jego najsłynniejsza powieść, "Doktor Żywago" opowiada o przed- i porewolucyjnych losach inteligencji rosyjskiej. W cztery lata później, w 1958 roku, otrzymał za nią literacką Nagrodę Nobla, władze komunistyczne jednak uznały utwór za antyradziecki i zmusiły autora do odmowy jej przyjęcia. Na motywach tej powieści został nakręcony znany, nagrodzony Oscarami film Davida Leana pod tym samym tytułem.



  • 1920 - Generał Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z Morzem Bałtyckim. Tym samym potwierdzono wykonanie jednego z punktów postanowień Traktatu wersalskiego przyznającego Polsce 140-kilometrowy odcinek wybrzeża.
  • 1939 - Wszedł do służby okręt podwodny ORP Orzeł. 1945 - Transportowiec niemiecki MS Steuben, ewakuujący niemiecką ludność cywilną i rannych żołnierzy z terenu Prus Wschodnich do Świnoujścia, został zatopiony na Morzu Bałtyckim przez radziecki okręt podwodny S-13; zginęło 3600 osób, uratowano 300.
  • 1968 - Odbył się premierowy spektakl kabaretu Pod Egidą.
  • 1996 - Komputer pokonał szachowego mistrza świata Zaprogramowany na grę w szachy komputer Deep Blue firmy IBM pokonał w pojedynku szachowym mistrza świata Garry Kasparowa.
  • 1815 - W Szwajcarii powstała pierwsza na świecie fabryka serów.
  • 1959 - W katastrofie awionetki w stanie Iowa zginęli trzej muzycy rock and rolla: Buddy Holly, Ritchie Valens i Jiles Perry Richardson. Dzień ich śmierci przeszedł do historii jako The Day the Music Died - dzień, w którym umarła muzyka.
  • 1962 - Władze zamknęły Klub Krzywego Koła. Był to klub dyskusyjny, którego pierwsze spotkania odbywały się w mieszkaniu założycieli – Juliusza Wilczura-Garzteckiego i Ewy Garzteckiej, przy ulicy Krzywe Koło (stąd nazwa). W spotkaniach klubu uczestniczyli m.in.: Władysław Bartoszewski (historyk), Paweł Jasienica (historyk, literat), Jacek Kuroń (działacz ZHP), Jadwiga Lewicka (obecnie Jadwiga Staniszkis - socjolog), Aleksander Małachowski (publicysta), Adam Michnik (dziennikarz), Karol Modzelewski (historyk), Jan Olszewski (prawnik), Jerzy Urban (dziennikarz).
  • 1997 - Zmarł Bohumil Hrabal, pisarz czeski. Zginął, wypadłszy z okna piątego piętra praskiego szpitala. Miał niezmiernie bogaty życiorys, z którego obficie korzystał w swoim pisarstwie; pracował m.in. jako niewykwalifikowany robotnik kolejowy, hutnik czy maszynista w teatrze. Był autorem m.in. „Lekcji tańca dla starszych i zaawansowanych”, „Baru świat”, „Obsługiwałem angielskiego króla”. Jego powieść z czasów okupacji hitlerowskiej „Pociągi pod specjalnym nadzorem” stała się kanwą znanego, nagrodzonego Oscarem, filmu fabularnego Jižiego Menzla.


  • 2012 - zmarł Andrzej Szczeklik, polski lekarz, profesor, naukowiec, pisarz, filozof medycyny. Twierdził, że "w gruncie rzeczy medycyna to bardzo humanistyczna nauka".
45678910