Radiowe Centrum Nauki | Radio Szczecin

Odc. 7. W poszukiwaniu utraconych książek

Sat, 17 Oct 2026 21:32:18 +0200

Odc. 7. Prof. Agnieszka Borysowska
radioszczecin.pl/507,21

Na rynku antykwarycznym pojawia się książka - rękopis albo starodruk. Czasami pojawiają się też podejrzenia, czy to cenne dzieło nie zostało kiedyś ukradzione z biblioteki. Tutaj amnestia na nieoddane książki nie działa - działają za to specjaliści jak dr hab. Agnieszka Borysowska, sekretarz naukowa Książnicy Pomorskiej i znawczyni zbiorów dawnych bibliotek Szczecina. To ona prowadzi bibliotekarskie śledztwo, które skutkuje powrotem książek do miasta. I tak jak w prawdziwym śledztwie zdarzają się próby zacierania śladów. Jak więc można poznać, że dzieło pochodzi z np. z biblioteki słynnego Gimnazjum Mariackiego albo Biblioteki Miejskiej i zostało bezprawnie zabrane? U podstaw leżą badania proweniencyjne. O nich, a także o przedwojennych zbiorach szczecińskich bibliotek oraz o tym, co się z nimi stało po wojnie - w siódmym odcinku Radiowego Centrum Nauki. Zapraszamy do słuchania.

Odc. 6. Nie ma zbrodni doskonałej

Sun, 11 Oct 2026 13:39:00 +0200

Odc. 6. Dr Dagmara Lisman
radioszczecin.pl/507,17

Sprawca zawsze zostawi ślad - nawet jeśli bardzo próbuje go zatrzeć. Kiedy na miejsce zbrodni wkracza genetyk sądowy, jego lub jej zadaniem jest znaleźć to, czego nie widać gołym okiem, a później starać się uzyskać profil DNA przestępcy. Gdy się udaje, wszystkie elementy układanki wskakują na swoje miejsce. Brzmi jak z filmu sensacyjnego - ale czy takie jest? Dr n. med. Dagmara Lisman z Katedry Medycyny Sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie konfrontuje fikcję z rzeczywistością, wyjaśnia naukową stronę genetyki sądowej i krok po kroku prowadzi przez tajniki swojej pracy. Skąd wziąć próbki do badań DNA gdy miejsce zbrodni wygląda na nieskazitelnie czyste albo gdy pobiera się je ze szczątków historycznych? Czy z DNA da się wyczytać portret pamięciowy? I co z tym wszystkim mają wspólnego larwy much? Zapraszamy do słuchania.

Odc. 5. Po co nam drzewa na cmentarzach?

Sun, 11 Oct 2026 13:10:13 +0200

Odc. 5. Prof. Marcin Kubus
radioszczecin.pl/507,15

Bez nich nekropolia wydaje się "bezduszna" - a jednak nie wszyscy rozumieją znaczenie drzew na cmentarzach. Wycinki, często pod płaszczykiem pielęgnacji, niepokoją dendrologów. Między innymi z tego niepokoju - i z potrzeby pokazania, jak inaczej wygląda cmentarz, gdy jest nie tylko miejscem spoczynku, ale też parkiem - wyrosła (nomen omen) konferencja "Zieleń zabytkowa – cmentarze historyczne. Utrzymanie, konserwacja, wyzwania współczesności", organizowana przez Polskie Towarzystwo Dendrologiczne. Z jego prezesem, prof. Marcinem Kubusem z Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego rozmawiamy o symbolice drzew, o tym, z jakimi problemami trzeba się zmagać w przypadku zieleni zabytkowej (i czy warto), a także o tym, że szczeciński Cmentarz Zachodni jest swoistym lustrem Centralnego.

Odc. 4. "Choroba tysiąca małych błędów" i jak jej uniknąć

Sat, 10 Oct 2026 21:10:45 +0200

Odc. 4. Prof. Andrzej Potemkowski
radioszczecin.pl/507,13

To nieuleczalna choroba neurodegeneracyjna, którą na wczesnym etapie trudno rozpoznać. Jeszcze kilkanaście lat temu mówiło się o niej jak o tajemniczym wrogu, który odbiera pamięć, a tym samym - jestestwo. Dziś jednak badacze wiedzą o niej coraz więcej, mają też sprawdzone sposoby na to, aby jej zapobiec, a nawet nie pozwolić się rozwinąć.
O chorobie Alzheimera, o tym, co dzieje się w mózgu, gdy się rozwija i dlaczego należy wyrzucić wtedy z domu telewizor rozmawiamy z prof. Andrzejem Potemkowskim, kierownikiem Katedry Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki Uniwersytetu Szczecińskiego.

Odc. 3. Miejsca, nie-miejsca i umojenie

Sun, 20 Sep 2026 19:41:26 +0200

Odc. 3. Prof. Paweł Czapliński
radioszczecin.pl/507,10

Czym jest miejsce i gdzie są jego granice? Czym różni się od terytorium? I dlaczego najważniejsi dla miejsca są... ludzie? Na te pytania w trzecim odcinku Radiowego Centrum Nauki odpowiada dr hab. Paweł Czapliński prof. US z Instytutu Gospodarki Przestrzennej i Geografii Społeczno-Ekonomicznej Uniwersytetu Szczecińskiego.

Rozmawiamy o marketingu miejsc - o tym, jak dobrze promować miejsca i od czego zacząć. Pojawiają się także pojęcia "nie-miejsce" i "umojenie" miejsca. Do tego nieszczęsna szczecińska Fryga. Zapraszamy do słuchania.

Odc. 2. Co znajduje się pod posadzką katedry w Kamieniu Pomorskim?

Tue, 15 Sep 2026 21:35:13 +0200

Odc. 2 - Prof. Marian Rębkowski
radioszczecin.pl/507,8

Badań archeologicznych w kamieńskiej katedrze do tej pory nie było. Wydaje się to mało prawdopodobne - w końcu to najstarszy zabytek sakralny na Pomorzu Zachodnim. A jednak.
Powodów jest kilka, ale nie tylko o nich jest ten odcinek.
Jest o tym, co "zobaczyli" pod posadzką katedry - przy pomocy georadaru - badacze z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.
Czy może się tam znajdować pochówek jednego z pierwszych władców Pomorza?
Opowiada o tym dyrektor IAE PAN prof. Marian Rębkowski.

Odc. 1. Jak leki wpływają na nasze jelita?

Tue, 15 Sep 2026 12:27:54 +0200

Odc. 1 - Prof. Karolina Skonieczna-Żydecka
radioszczecin.pl/507,5

Skoro od wielu lat wiemy, że antybiotyki niekorzystnie wpływają na naszą mikrobiotę jelitową, to czy podobnie działają na nią inne leki?
Zespół prof. Karoliny Skoniecznej-Żydeckiej z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego przeanalizował wpływ leków psychotropowych na mikrobiotę, a wyniki okazały się bardzo interesujące.
Więcej o tym w pierwszym odcinku Radiowego Centrum Nauki.