Kochani Podróżnicy w czasie!
Dostaję sporo wiadomości i maili, że jesteście zawiedzeni ograniczeniem możliwości słuchania audycji "Machina czasu" na stronie Radia Szczecin.

Od kilku miesięcy można tu znaleźć jedynie ostatnie odcinki. Jest to spowodowane wypowiedzeniem przez ZAIKS umowy z Radiem Szczecin (i innymi rozgłośniami publicznymi). Chodzi o opłaty za muzykę wykorzystaną w audycjach publikowanych w internecie. Nowe warunki są dla władz radia trudne do przyjęcia. Negocjacje utknęły w martwym punkcie. Wiem, że to ogranicza Wam możliwości buszowania po "Machinach..." i podróży w czasie. Mam nadzieję, że to tylko kwestia czasu. Przepraszam. I do usłyszenia!
Agata Rokicka

Prof. Jerzy Stelmach. Fizyk, kosmolog, pedagog, popularyzator nauki, przez wiele lat dziekan Wydziału Matematyczno-Fizycznego Uniwersytetu Szczecińskiego.

Jego marzeniem było pokazanie w Szczecinie wszystkich 10 najsłynniejszych doświadczeń fizyki, które mogłyby stać się atrakcją turystyczną miasta. Rozpoczął też starania, by w Szczecinie powstało Centrum Nauki i Sztuki, czyli przestrzeń, w której dzieci, młodzież, ale i dorośli mogliby poznawać prawa fizyki, wielkie wynalazki - stawaliby się odkrywcami, uczyli się nowych rzeczy, robili eksperymenty, zdobywali nowe umiejętności i dobrze się przy tym bawili.
Uroczyste otwarcie Morskiego Centrum Nauki im. prof. Jerzego Stelmacha w Szczecinie (które nawiązuje do Jego idei) odbyło się 27 maja 2023 roku, 11 lat po śmierci Profesora.

20 lat temu, gdy powstawała "Machina czasu", prof. Jerzy Stelmach często był jej gościem. Był znakomitym gawędziarzem, w dodatku erudytą nie tylko w dziedzinie, którą się zajmował. Nawet najtrudniejsze tematy potrafił wyjaśnić w sposób precyzyjny i prosty. Bardzo nam go brakuje.

W czasach, w których żyjemy, istnieje coś w rodzaju umowy społecznej, by nie myśleć o śmierci. Trudno się do niej przygotować, ale niemądrze udawać, że nie istnieje, a nawet jeśli istnieje, to nas nie dotyczy.

26 kwietnia 1986 roku, o godzinie 1:23, potężna eksplozja rozerwała reaktor numer cztery w czarnobylskiej elektrowni jądrowej. Usytuowana była w pobliżu miasta Prypeć na Ukrainie (wówczas ZSRR), 18 km na północny zachód od miejscowości Czarnobyl, 16 km od granicy ukraińsko-białoruskiej i około 110 km od Kijowa. Test bezpieczeństwa doprowadził do najpoważniejszej katastrofy w historii, uwalniając do atmosfery 400 razy więcej promieniowania niż bomba zrzucona na Hiroszimę.

Prypeć – miasto widmo – niemal 40 lat po awarii wciąż fascynuje, a czarnobylska strefa wykluczenia przyciąga miłośników mocnych wrażeń. Wojna zatrzymała co prawda ruch turystyczny, ale zainteresowanie tym zatrzymanym w czasie miejscem nie słabnie. Niemy świadek ludzkich tragedii nieustannie inspiruje filmowców, pisarzy i innych artystów.

Jak obecnie wygląda to miejsce? Jaki wpływ katastrofa czarnobylska miała i ma na losy świata? Czy mechanizmy, które wówczas zadziałały, funkcjonują w obecnych czasach? Gośćmi "Machiny czasu" są: dr Barbara Patlewicz - specjalistka w dziedzinie stosunków międzynarodowych, wschodoznawczyni z Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Borys Tynka - podróżnik, przewodnik po czarnobylskiej strefie wykluczenia, autor książki „Sekrety Czarnobyla”.

Koła zębate „Machiny czasu” ruszyły po raz pierwszy 2 października 2006 roku. Początkowo audycja emitowana była w poniedziałki o 19.30. i trwała pół godziny. Od października 2007 roku pojawiała się już w każdą niedzielę, początkowo między 11 a 12, a potem po godzinie 20. To już 828 audycja z tego cyklu. Za nami więc dziesiątki tysięcy minut spędzonych w podróży do przeszłości.

Pierwszą wyprawę "Machiną czasu" słuchacze Radia Szczecin odbyli wspólnie z Pawłem Osuchowskim – muzykiem i dyrygentem, a bohaterem premierowego odcinka był Albert Schweitzer - teolog luterański, filozof, muzyk, organista, muzykolog oraz lekarz. To jedna z najbardziej niezwykłych postaci XX wieku, łącząca działalność naukową, artystyczną i humanitarną. W 1952 roku otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za założenie i prowadzenie szpitala w Lambaréné w Gabonie.

20 lat później razem z Pawłem Osuchowskim raz jeszcze wyruszamy na spotkanie z Albertem Schweitzerem. Czy będzie to inna podróż? Heraklit twierdził: "nie wchodzi się dwa razy do tej samej rzeki". Zobaczymy. Agata Rokicka, zapraszam.

"Pewna znana aktorka chciałaby cię poznać" - usłyszał architekt i olimpijczyk Wojciech Zabłocki od pisarza Leopolda Tyrmanda. Pomyślał o Mieczysławie Ćwiklińskiej, jedynej aktorce, którą kojarzył. Tymczasem pisarz przedstawił go Alinie Janowskiej. Tak zaczęła się historia pięknej miłości, która trwała kilkadziesiąt lat.

Zapraszam na drugą, a zarazem ostatnią część opowieści o tym niezwykłym związku. Gościem "Machiny czasu" jest Hanna Faryna-Paszkiewicz, autorka książki "Alina Janowska i Wojciech Zabłocki. Biografia dwóch żywiołów".

Alina Janowska, aktorka i Wojciech Zabłocki, sportowiec. Każde z nich było wyjątkową osobistością, ale nie mniej wyjątkowy był ich związek.

Naszym gościem jest dziś dr Hanna Faryna-Paszkiewicz – historyczka sztuki, związana zawodowo z PAN i Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie. Autorka bestsellerowych biografii, m.in. "Kobusz. Jan Kobuszewski z drugiej strony sceny" oraz "Czechowicz. Hrabia, miś czy drań". Dwa tygodnie temu ukazała się jej nowa książka "Alina Janowska i Wojciech Zabłocki. Biografia dwóch żywiołów". Agata Rokicka, zapraszam.

Kontynuujemy opowieść o reżyserze, twórcy takich filmów jak "Kanał", "Popiół i diament", "Ziemia obiecana", "Człowiek z marmuru" czy "Katyń" - Andrzeju Wajdzie. W poprzednim odcinku przerwaliśmy ją w momencie wejścia na ekrany "Ziemi obiecanej", jednego z najbardziej genialnych, poruszających obrazów w jego dorobku.

2026 został ustanowiony przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej rokiem Andrzeja Wajdy. To też rok dwóch ważnych rocznic związanych z reżyserem - stulecia jego urodzin oraz dziesięciolecia jego śmierci, które już wkrótce, bo 9 października.

Przed nami trzecia część opowieści o Andrzeju Wajdzie. Zapraszamy wspólnie z Iwoną Poczopko, krytyczką filmową, miłośniczką kina.

Debiutował w kinie w 1954 roku filmem "Pokolenie", opowieścią o losach młodzieży z warszawskich przedmieść podczas okupacji hitlerowskiej.

Pisząc o przemianie duchowej dwóch głównych bohaterów, Tadeusz Lubelski stwierdził: "Realizując „Pokolenie”, Wajda wszedł na tę samą drogę, co pięć lat wcześniej jego przyjaciel Andrzej Wróblewski – znalazł nową formę do przemawiania w imieniu umarłych."

Od "Pokolenia" do "Ziemi obiecanej" w drugim odcinku opowieści Iwony Poczpko, krytyczki filmowej.

Nakręcił blisko 60 filmów, z których wiele to kamienie milowe kultury polskiej. Nazywano go sumieniem swojego narodu. Bywa też nazywany narodowym bardem kina, porównywanym do wielkich wieszczów literatury – Mickiewicza, Sienkiewicza – którzy kształtowali polską tożsamość zbiorową. Oni opisywali polskie losy słowem, on czynił to obrazem.

W tym roku obchodzimy dwie rocznice związane z Andrzejem Wajdą. Nie chcemy jednak wystawiać mu rocznicowego pomniczka. Chcemy o nim porozmawiać. My, czyli Iwona Poczopko, krytyczka filmowa i ja, czyli Agata Rokicka. Zapraszamy w niedzielę, po 20.