Mamy w Polsce prawie 8,5 mln psów i ponad 7,5 mln kotów. W 49 proc. gospodarstw domowych mieszka pies, a w 41 proc. - kot. Wyprzedzają nas tylko (choć nieznacznie) Węgrzy.

Te liczby mają odzwierciedlenie także w nauce - coraz więcej badań w ramach związanych ze zwierzętami koncentruje się na ich dobrostanie. Teraz można skorzystać z wiedzy badaczy z Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, którzy przygotowali dla mieszkańców regionu zajęcia poświęcone naszym pupilom - ale nie tylko. Można posłuchać i dowiedzieć się więcej także o alpakach, koniach, owcach i kozach.

Projekt nazywa się "Nauka dla zwierząt - jak badania naukowe poprawiają dobrostan zwierząt w naszym otoczeniu". Jak zapewniają naukowcy, pozwoli zastanowić się, czy aby na pewno wiemy, czego potrzebują nasze zwierzaki i czy tak naprawdę dobrze je znamy.

O projekcie, o tym, co nauka może zrobić dla zwierząt, ale też o pokutujących od lat mitach opowiadają prof. Bogumiła Pilarczyk i dr Ewa Kwita z ZUT.

Projekt zakończy się w lipcu 2027 r., a zapisy prowadzone są na bieżąco przez stronę internetową. Informacje można znaleźć także na stronie facebookowej "Nauka dla zwierząt".

Stalag II-D w Stargardzie był jednym z największych obozów jenieckich w III Rzeszy. W październiku 2021 r. naukowcy z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego odkryli pierwsze masowe mogiły jeńców, którzy tam zginęli. Wykorzystywani do pracy ponad siły m.in. przy budowie dróg umierali z głodu, wycieńczenia organizmu lub - jak przypuszczają badacze - w wyniku chorób zakaźnych.

Szczecińscy naukowcy podczas pięciu sezonów badań odnaleźli szczątki około 400 osób - żołnierzy szeregowych i podoficerów z Polski, Francji, Belgii i Związku Radzieckiego. Możliwe też, że są wśród nich cywile z Powstania Warszawskiego.

Jak wygląda miejsce poszukiwań, co dzieje się z odnalezionymi szczątkami i jak pracują naukowcy - o tym opowiadają kierownik badań dr hab. n. med. Andrzej Ossowski prof. PUM, genetyk sądowa dr n. med. Dagmara Lisman i antropolog sądowa dr n. med. Joanna Drath.

Na rynku antykwarycznym pojawia się książka - rękopis albo starodruk. Czasami pojawiają się też podejrzenia, czy to cenne dzieło nie zostało kiedyś ukradzione z biblioteki. Tutaj amnestia na nieoddane książki nie działa - działają za to specjaliści jak dr hab. Agnieszka Borysowska, sekretarz naukowa Książnicy Pomorskiej i znawczyni zbiorów dawnych bibliotek Szczecina. To ona prowadzi bibliotekarskie śledztwo, które skutkuje powrotem książek do miasta. I tak jak w prawdziwym śledztwie zdarzają się próby zacierania śladów. Jak więc można poznać, że dzieło pochodzi z np. z biblioteki słynnego Gimnazjum Mariackiego albo Biblioteki Miejskiej i zostało bezprawnie zabrane? U podstaw leżą badania proweniencyjne. O nich, a także o przedwojennych zbiorach szczecińskich bibliotek oraz o tym, co się z nimi stało po wojnie - w siódmym odcinku Radiowego Centrum Nauki. Zapraszamy do słuchania.

Sprawca zawsze zostawi ślad - nawet jeśli bardzo próbuje go zatrzeć. Kiedy na miejsce zbrodni wkracza genetyk sądowy, jego lub jej zadaniem jest znaleźć to, czego nie widać gołym okiem, a później starać się uzyskać profil DNA przestępcy. Gdy się udaje, wszystkie elementy układanki wskakują na swoje miejsce. Brzmi jak z filmu sensacyjnego - ale czy takie jest? Dr n. med. Dagmara Lisman z Katedry Medycyny Sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie konfrontuje fikcję z rzeczywistością, wyjaśnia naukową stronę genetyki sądowej i krok po kroku prowadzi przez tajniki swojej pracy. Skąd wziąć próbki do badań DNA gdy miejsce zbrodni wygląda na nieskazitelnie czyste albo gdy pobiera się je ze szczątków historycznych? Czy z DNA da się wyczytać portret pamięciowy? I co z tym wszystkim mają wspólnego larwy much? Zapraszamy do słuchania.

Bez nich nekropolia wydaje się "bezduszna" - a jednak nie wszyscy rozumieją znaczenie drzew na cmentarzach. Wycinki, często pod płaszczykiem pielęgnacji, niepokoją dendrologów. Między innymi z tego niepokoju - i z potrzeby pokazania, jak inaczej wygląda cmentarz, gdy jest nie tylko miejscem spoczynku, ale też parkiem - wyrosła (nomen omen) konferencja "Zieleń zabytkowa – cmentarze historyczne. Utrzymanie, konserwacja, wyzwania współczesności", organizowana przez Polskie Towarzystwo Dendrologiczne. Z jego prezesem, prof. Marcinem Kubusem z Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego rozmawiamy o symbolice drzew, o tym, z jakimi problemami trzeba się zmagać w przypadku zieleni zabytkowej (i czy warto), a także o tym, że szczeciński Cmentarz Zachodni jest swoistym lustrem Centralnego.

To nieuleczalna choroba neurodegeneracyjna, którą na wczesnym etapie trudno rozpoznać. Jeszcze kilkanaście lat temu mówiło się o niej jak o tajemniczym wrogu, który odbiera pamięć, a tym samym - jestestwo. Dziś jednak badacze wiedzą o niej coraz więcej, mają też sprawdzone sposoby na to, aby jej zapobiec, a nawet nie pozwolić się rozwinąć.
O chorobie Alzheimera, o tym, co dzieje się w mózgu, gdy się rozwija i dlaczego należy wyrzucić wtedy z domu telewizor rozmawiamy z prof. Andrzejem Potemkowskim, kierownikiem Katedry Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki Uniwersytetu Szczecińskiego.

Czym jest miejsce i gdzie są jego granice? Czym różni się od terytorium? I dlaczego najważniejsi dla miejsca są... ludzie? Na te pytania w trzecim odcinku Radiowego Centrum Nauki odpowiada dr hab. Paweł Czapliński prof. US z Instytutu Gospodarki Przestrzennej i Geografii Społeczno-Ekonomicznej Uniwersytetu Szczecińskiego.

Rozmawiamy o marketingu miejsc - o tym, jak dobrze promować miejsca i od czego zacząć. Pojawiają się także pojęcia "nie-miejsce" i "umojenie" miejsca. Do tego nieszczęsna szczecińska Fryga. Zapraszamy do słuchania.

Badań archeologicznych w kamieńskiej katedrze do tej pory nie było. Wydaje się to mało prawdopodobne - w końcu to najstarszy zabytek sakralny na Pomorzu Zachodnim. A jednak.
Powodów jest kilka, ale nie tylko o nich jest ten odcinek.
Jest o tym, co "zobaczyli" pod posadzką katedry - przy pomocy georadaru - badacze z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.
Czy może się tam znajdować pochówek jednego z pierwszych władców Pomorza?
Opowiada o tym dyrektor IAE PAN prof. Marian Rębkowski.

Skoro od wielu lat wiemy, że antybiotyki niekorzystnie wpływają na naszą mikrobiotę jelitową, to czy podobnie działają na nią inne leki?
Zespół prof. Karoliny Skoniecznej-Żydeckiej z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego przeanalizował wpływ leków psychotropowych na mikrobiotę, a wyniki okazały się bardzo interesujące.
Więcej o tym w pierwszym odcinku Radiowego Centrum Nauki.