Radio SzczecinRadio Szczecin » FONOSFERA » Reportaże
Lilijka Organizacji Harcerskiej Rodło .svg
Lilijka Organizacji Harcerskiej Rodło .svg
Znak Rodła. Związku Polaków w Niemczech. Autor: Janina Kłopocka
Znak Rodła. Związku Polaków w Niemczech. Autor: Janina Kłopocka
Swoje korzenie polskie harcerstwo na terenie Niemiec zawdzięcza pierwszym drużynom skautowym konspiracyjnie zakładanym jeszcze przed I wojną światową. Pierwsza organizacja polskiego harcerstwa w Niemczech, jednocząca liczne polskie organizacje skautowskie, założona została w 1925 roku jako Związek Harcerzy Polskich w Niemczech i pod tą nazwą działała do roku 1927. Dnia 9 maja 1926 na zjeździe organizacji harcerskich w Bytomiu postanowiono utworzyć jednolitą organizację harcerską w Niemczech, którą w 1927 nazwano Związkiem Harcerstwa Polskiego w Niemczech, w skrócie ZHPwN.
W roku 1933 Paweł Gajdzik zaprojektował połączenie Rodła symbolu Związku Polaków w Niemczech z lilijką harcerską. Hufcowy Berlińskiego Hufca Harcerstwa Polskiego Edmund Rydziński wykonał w rysunku lilijkę harcerską wraz ze znakiem Rodła. Znak ten stał się nowym godłem harcerstwa polskiego na tych terenach. Początkowo spontanicznie pojawiał się na sztandarach drużyn, zastępów i gromad zuchów. Wkrótce został przyjęty jako oficjalny znak Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech i noszony był na tarczach przypiętych do harcerskich bluz. W 1938 roku harcerstwo polskie w Niemczech obchodziło 25-lecie działalności. Z tej okazji odbyły się uroczystości jubileuszowe, podczas których w Domu Polskim w Berlinie zorganizowano wystawę prezentującą działalność 10 hufców działających na terenie Niemiec.
Związek Harcerstwa Polskiego w Niemczech organizacyjnie podlegał Związkowi Polaków w Niemczech. Według danych z 1 stycznia 1926 organizacja liczyła 321 członków w 12 drużynach, skupionych w 3 hufcach. Stan organizacji na 31 marca 1939 wynosił: 2895 członków, razem 136 drużyn skupionych w 11 hufcach.
We wrześniu 1937 roku gestapo zakazało członkom ZHP w Niemczech noszenia mundurków harcerskich, lilijki z Rodłem oraz używania biało-czerwonych barw. Działacze harcerscy wpisywani byli na listę „wrogów Rzeszy”, tzw. Sonderfahndungsbuch Polen (pol. Specjalna księga Polaków ściganych listem gończym). Organizacja została rozwiązana decyzją władz niemieckich dnia 7 września 1939, a wielu jej członków zostało zabitych przez nazistów.
W 1984 roku byli harcerze berlińskiej drużyny Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech - wtedy już mieszkańcy Szczecina opowiedzieli o tym, jak walczyli o swoją polskość.
"Muttersprache - polski; Nationalität - polska" - to tytuł reportażu Małgorzaty Furgi, który przypominamy.
Posłuchaj reportażu Małgorzaty Furgi
Posłuchaj rozmowy Agaty Rokickiej z Tomaszem Wieczorkiem, przewodnikiem po Szczecinie, z Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej Zamku Książąt Pomorskich
 

Zobacz także

2026-03-19, godz. 10:13 "Meksyk z facebooka" - reportaż Joanny Skonieczna W Fonosferze przypomnimy dziś reportaż "Meksyk z facebooka". To historia rodzinna Szczecinianki Joanny Matias, która przez wiele lat szukała grobu swojego… » więcej 2026-03-18, godz. 06:00 „To nie jest praca dla słabych ludzi”- reportaż Małgorzaty Furgi Od 24 lat Katarzyna i Grzegorz Piszczykowie prowadzą Pogotowie Rodzinne. Przyjmują dzieci z deficytami, które potrzebują bezpiecznego domu, medycznej pomocy… » więcej 2026-03-16, godz. 22:40 "Męskie śpiewanie w Tanowie" - reportaż Małgorzaty Furgi Bractwo Śpiewacze z Tanowa powstało w grudniu 2018 roku. Żaden z chórzystów nie ma wykształcenia muzycznego - wszyscy są samoukami. Są tam m.in.: uczniowie… » więcej 2026-03-13, godz. 14:30 Pogodny 2.0 - spotkanie w Studiu S1 Finał Pogodnego 2.0 za nami. W czwartek w Studiu S-1 słuchacze Radia Szczecin mogli spotkać się między innymi z detektywem Pogodnym, autorami i ambasadorami… » więcej 2026-03-12, godz. 06:00 Pogodny 2.0 - finał w Studiu S1 Radia Szczecin W Fonosferze dziś finałowy odcinek interaktywnego audiobooka "Pogodny 2.0". W programie także relacja ze spotkania ze słuchaczami, które o 17 rozpocznie się… » więcej 2026-03-11, godz. 06:00 "Z powodu wychłodzenia" - reportaż Małgorzaty Gwiazdy-Elmerych To nie był dobry czas. Zima przełomu 2025/2026 roku zebrała obfite śmiertelne żniwo. Z powodu wychłodzenia zmarło w tym czasie w całej Polsce 51 osób-od… » więcej 2026-03-09, godz. 22:18 "Miłość z portem w tle" - reportaż Marzeny Bakowskiej Inżynier Tadeusz Wenda jest jednym z ojców założycieli Gdyni. To on zdecydował, że tu powstanie pierwszy port II Rzeczypospolitej. Kierował pracami budowlanymi… » więcej 2026-03-09, godz. 06:00 "Animacyjna laurka Kleszczewskich" - reportaż Małgorzaty Frymus Elżbieta Cherezińska [wywiad] W Fonosferze dużo informacji o dynastii Gryfitów. Przypomnimy opowieść o tym jak powstawał animowany film o Bogusławie X. Będzie też spotkanie z pisarką… » więcej 2026-03-07, godz. 06:00 Pogodny 2.0 - Marek Stelar skorzysta z podpowiedzi Sylwii - słuchaczki Radia Szczecin Sylwia to kolejna słuchaczka Radia Szczecin z której podpowiedzi skorzystają autorzy Pogodnego 2.0. Wcześniej Markowi Stelarowi i Przemysławowi Kowalewskiemu… » więcej 2026-03-05, godz. 06:00 Pogodny 2.0 - interaktywny audiobook w Radiu Szczecin "Księga Grzechu" - Przemysław Kowalewski Jeśli chcesz mieć wpływ na to jak zakończy się historia detektywa Pogodnego - to koniecznie weź udział w konkursie. Kolejne pytanie na antenie i w konkursowej… » więcej
12345