Radio SzczecinRadio Szczecin » FONOSFERA » Reportaże
Lilijka Organizacji Harcerskiej Rodło .svg
Lilijka Organizacji Harcerskiej Rodło .svg
Znak Rodła. Związku Polaków w Niemczech. Autor: Janina Kłopocka
Znak Rodła. Związku Polaków w Niemczech. Autor: Janina Kłopocka
Swoje korzenie polskie harcerstwo na terenie Niemiec zawdzięcza pierwszym drużynom skautowym konspiracyjnie zakładanym jeszcze przed I wojną światową. Pierwsza organizacja polskiego harcerstwa w Niemczech, jednocząca liczne polskie organizacje skautowskie, założona została w 1925 roku jako Związek Harcerzy Polskich w Niemczech i pod tą nazwą działała do roku 1927. Dnia 9 maja 1926 na zjeździe organizacji harcerskich w Bytomiu postanowiono utworzyć jednolitą organizację harcerską w Niemczech, którą w 1927 nazwano Związkiem Harcerstwa Polskiego w Niemczech, w skrócie ZHPwN.
W roku 1933 Paweł Gajdzik zaprojektował połączenie Rodła symbolu Związku Polaków w Niemczech z lilijką harcerską. Hufcowy Berlińskiego Hufca Harcerstwa Polskiego Edmund Rydziński wykonał w rysunku lilijkę harcerską wraz ze znakiem Rodła. Znak ten stał się nowym godłem harcerstwa polskiego na tych terenach. Początkowo spontanicznie pojawiał się na sztandarach drużyn, zastępów i gromad zuchów. Wkrótce został przyjęty jako oficjalny znak Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech i noszony był na tarczach przypiętych do harcerskich bluz. W 1938 roku harcerstwo polskie w Niemczech obchodziło 25-lecie działalności. Z tej okazji odbyły się uroczystości jubileuszowe, podczas których w Domu Polskim w Berlinie zorganizowano wystawę prezentującą działalność 10 hufców działających na terenie Niemiec.
Związek Harcerstwa Polskiego w Niemczech organizacyjnie podlegał Związkowi Polaków w Niemczech. Według danych z 1 stycznia 1926 organizacja liczyła 321 członków w 12 drużynach, skupionych w 3 hufcach. Stan organizacji na 31 marca 1939 wynosił: 2895 członków, razem 136 drużyn skupionych w 11 hufcach.
We wrześniu 1937 roku gestapo zakazało członkom ZHP w Niemczech noszenia mundurków harcerskich, lilijki z Rodłem oraz używania biało-czerwonych barw. Działacze harcerscy wpisywani byli na listę „wrogów Rzeszy”, tzw. Sonderfahndungsbuch Polen (pol. Specjalna księga Polaków ściganych listem gończym). Organizacja została rozwiązana decyzją władz niemieckich dnia 7 września 1939, a wielu jej członków zostało zabitych przez nazistów.
W 1984 roku byli harcerze berlińskiej drużyny Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech - wtedy już mieszkańcy Szczecina opowiedzieli o tym, jak walczyli o swoją polskość.
"Muttersprache - polski; Nationalität - polska" - to tytuł reportażu Małgorzaty Furgi, który przypominamy.
Posłuchaj reportażu Małgorzaty Furgi
Posłuchaj rozmowy Agaty Rokickiej z Tomaszem Wieczorkiem, przewodnikiem po Szczecinie, z Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej Zamku Książąt Pomorskich
 

Zobacz także

2026-06-04, godz. 08:52 "Himalaje" - słuchowisko o Jerzym Kukuczce Jerzy Kukuczka - himalaista, który jako drugi człowiek na Ziemi zdobył Koronę Himalajów i Karakorum. Uznawany jest za jednego z najwybitniejszych himalaistów… » więcej 2026-06-03, godz. 06:00 "Ta pamięć jak kamień przetrwa" - reportaż Małgorzaty Furgi "Dom dusz - Leonie i Alexander" - powieść Anny Sak… Jak z opowieścią o trudnej historii dotrzeć do masowego odbiorcy? Szukając przykładów warto zajrzeć do Stargardu. W Fonosferze przypomnimy dziś reportaż… » więcej 2026-06-01, godz. 23:24 "Lekcja niepełnosprawności" - reportaż Małgorzaty Gwiazdy-Elmerych Jakie są rodzaje niepełnosprawności, czym jest niepełnosprawność intelektualna i jak należy pomagać osobie niewidomej - to tylko kilka z wielu tematów… » więcej 2026-05-31, godz. 10:26 "Ideburga. Pod trzema cyrklami" - Leszek Herman, "Quistorp Dobre Serce" - reportaż Joanny Skoniecznej W Fonosferze rozmowa z Leszkiem Hermanem o jego najnowszej powieści "Ideburga. Pod trzema cyrklami". To druga część nowego cyklu, którego pierwszy tom (Ideburga… » więcej 2026-05-28, godz. 07:52 „Zespół Krąg odkrywa Jamno” – reportaż Małgorzaty Furgi Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Szczecińskiej Krąg odkrywa dziedzictwo Pomorza. Jamno to kolejne miejsce w tej wyjątkowej podróży po regionie. Jamno to wioska… » więcej 2026-05-27, godz. 06:00 "Wygaszanie" - reportaż Małgorzaty Gwiazdy-Elmerych "Nigdy nie przyszłoby mi do głowy, że taki zakład może przestać istnieć" - to zdanie w różnych konfiguracjach najczęściej pojawiało się w rozmowie… » więcej 2026-05-26, godz. 02:06 "Inne macierzyństwo" - reportaż Anny Kolmer Podobno Dzień Matki po raz pierwszy w Polsce świętowano 26 maja 1914 r. w Krakowie. Choć w tym dniu święto obchodzone jest tylko w Polsce, to Dzień Matki… » więcej 2026-05-25, godz. 12:57 "Bajkowy świat pani Aleksandry" - reportaż Anny Kolmer XXV Jubileuszowy Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom - rozmowa… XXV Jubileuszowy Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom - od jutra od 1 czerwca w całej Polsce będą się odbywały spotkania literackie dla najmłodszych… » więcej 2026-05-21, godz. 01:17 "Historia opowiedziana inaczej" - reportaż Małgorzaty Furgi "Muzeum Dziedzictwa Narodowego" to miało być pierwsze prywatne muzeum w Szczecinie. I było, ale krótko. Jego właścicielem był dr Wojciech Lizak - historyk… » więcej 2026-05-20, godz. 06:15 Marek Stelar - audiobook "Blizny" oraz rozmowa o premierze "Renegata" Marek Stelar - to jeden z najpopularniejszych polskich autorów kryminałów. Szczeciński autor debiutował prawie 12 lat temu. Ma na swoim koncie kryminały… » więcej
12345