Radio SzczecinRadio Szczecin » Polska i świat
  Reklama  
Zobacz

Gmach Arsenału. Fot. www.wikipedia.org / Henryk Poddębski
Gmach Arsenału. Fot. www.wikipedia.org / Henryk Poddębski
26 marca 1943 roku odbito harcmistrza Jana Bytnara "Rudego" i 20 innych więźniów politycznych, przewożonych z siedziby Gestapo przy Alei Szucha do więzienia na Pawiaku. Było to jedno z najważniejszych działań zbrojnych zorganizowanych przez Grupy Szturmowe Szarych Szeregów.
W akcji, która otrzymała kryptonim "Meksyk II", brało udział 28 harcerzy. Dowodził nią Stanisław Broniewski "Orsza". Została przeprowadzona brawurowo w biały dzień, na skrzyżowaniu ulic Bielańskiej i Długiej. Harcerze zaatakowali furgonetkę przewożącą więźniów na Pawiak. "Rudego" przenieśli do oczekującego w pobliżu samochodu, który odjechał z miejsca zdarzenia.

Podczas ataku zostało śmiertelnie rannych dwóch AK-owców, a jeden schwytany i zamordowany podczas śledztwa. Spośród przewożonych więźniów jeden poniósł śmierć, a trzech zostało rannych. Po stronie niemieckiej było 4 zabitych i 9 rannych. Z powodu obrażeń odniesionych w akcji, krótko potem zmarli Aleksy Dawidowski pseudonim "Alek" i Tadeusz Krzyżewicz "Buzdygan". Po czterech dniach zmarł również Jan Bytnar 'Rudy", śmiertelnie wyczerpany przesłuchaniami na gestapo.

W odwecie za akcję pod Arsenałem, następnego dnia - 27 marca 1943 roku - Niemcy rozstrzelali na dziedzińcu Pawiaka 140 więźniów.

Akcja pod Arsenałem jest uznawana za jeden z największych wyczynów Polskiego Państwa Podziemnego. Miała duże znaczenie psychologiczne. Dodała otuchy mieszkańcom miasta, Niemcy natomiast stracili poczucie bezpieczeństwa. Słynna akcja została opisana w książkach - "Kamienie na szaniec" Aleksandra Kamińskiego oraz monografii "Akcja pod Arsenałem" Stanisława Broniewskiego. W 1977 roku nakręcono film fabularny pod tym samym tytułem, w reżyserii Jana Łomnickiego. W 2014 roku powstał obraz w reżyserii Roberta Glińskiego "Kamienie na szaniec".

Od lat 70. co roku w Warszawie w celu upamiętnienia bohaterów akcji pod Arsenałem harcerze z ZHP i ZHR organizują rajdy „Arsenał” oraz „Meksyk”. Odbywają się także uroczystości rocznicowe z apelem poległych.

Najnowsze Szczecin Region Polska i świat Sport Kultura Biznes Posłuchaj

Posłuchaj najnowszych Wiadomości Radia Szczecin

Archiwum informacji

poniedziałek01wtorek02środa03czwartek04piątek05sobota06niedziela07poniedziałek08wtorek09środa10czwartek11piątek12sobota13niedziela14poniedziałek15wtorek16środa17czwartek18piątek19sobota20niedziela21poniedziałek22wtorek23środa24czwartek25piątek26sobota27niedziela28poniedziałek29wtorek30środa01czwartek02piątek03sobota04niedziela05
  Reklama  
Zobacz

radioszczecin.tv

Najnowsze podcasty