28 czerwca 1956 roku robotnicy Zakładów Cegielskiego w Poznaniu, wówczas Zakładów im. Stalina, podjęli strajk generalny i zorganizowali demonstrację uliczną, krwawo stłumioną przez milicję i wojsko. W starciach na ulicach miasta zginęło, według badań IPN, co najmniej 58 osób, a kilkaset zostało rannych.

Uroczystości upamiętniające 70. rocznicę Czerwca ’56 trwają w niedzielę w Poznaniu od samego rana i odbywają się w miejscach związanych ze zrywem robotników. Jedna z uroczystości miała miejsce przy bramie głównej H. Cegielski - Poznań S.A.

– Poznański Czerwiec jest częścią historii naszego zakładu, historii naszych poprzedników, historii ludzi, którzy pracowali na tych samych wydziałach, przechodzili przez tę samą bramę i budowali markę Cegielskiego swoją codzienną pracą. To właśnie stąd 70 lat temu na ulicę wyszli robotnicy, którzy mieli odwagę upomnieć się o prawdę, sprawiedliwość i godność. Nie byli politykami, nie planowali pisać historii. Chcieli uczciwie pracować, żyć i być traktowani z szacunkiem. Zapłacili za to najwyższą cenę – powiedział w trakcie uroczystości prezes H. Cegielski - Poznań S.A. Grzegorz Szkaradek.

Prezes zauważył, że przez blisko 180 lat Cegielski wielokrotnie udowadniał, że potrafi podnosić się po najtrudniejszych doświadczeniach. Przetrwał wojny, kryzysy gospodarcze i zmieniające się realia polityczne. Obecnie, 70 lat po Czerwcu, HCP rozpoczyna nowy rozdział w dziejach zakładu.

W poniedziałek w Poznaniu podpisano list intencyjny ws. utworzenia Wielkopolskich Zakładów Pancernych Hipolita Cegielskiego. Nowy podmiot ma powstać pod koniec 2027 r. z połączenia poznańskich firm: Wojskowych Zakładów Motoryzacyjnych oraz HCP.
– To szansa na zbudowanie w Poznaniu jednego z najważniejszych ośrodków przemysłu obronnego w Polsce. Historia HCP pokazuje, że przemysł to coś więcej niż maszyny i hale produkcyjne. Przemysł tworzą ludzie. Niech pamięć o bohaterach Poznańskiego Czerwca pozostanie z nami nie tylko podczas rocznicowych uroczystości, ale także w naszej codziennej pracy, jako przypomnienie, że godność, odpowiedzialność i służba Polsce są wartościami, które nigdy nie tracą znaczenia.

Obecna na uroczystości sekretarz stanu w ministerstwie obrony narodowej Magdalena Sobkowiak-Czarnecka podkreśliła, że „wydarzenia Poznańskiego Czerwca otworzyły drogę do miejsca, w którym dzisiaj jesteśmy”.

- Głęboko wierzę, że nie bylibyśmy w UE, nie bylibyśmy członkiem NATO, gdyby Poznaniacy w 1956 roku nie wykazali się tak ogromną odwagą. Nie zważając na gigantyczną cenę, którą zapłacili, powiedzieli nieówczesnemu systemowi „nie”. Zakłady Cegielskiego i historia Hipolita Cegielskiego to też lekcja przedsiębiorczości i gospodarności. Cieszę się, że przemysłowe serce Wielkopolski dalej będzie tutaj biło – powiedziała.

W trakcie uroczystości głos zabrał uczestnik Czerwca '56 Adam Tiun. - Dziś cofamy się myślami do tych dni pełnych wiary, nadziei i w końcu rozgoryczenia - mówił.

- Brama główna zakładu Hipolita Cegielskiego i syrena zakładowa przywołują w pamięci tłumy robotników, którzy chcieli wykrzyczeć swoją złość na głuchą, ślepą i arogancką władzę. Niezadowoleni z życia, bo życie było wtedy niewolniczą pracą. Brama główna HCP pamięta naszych kolegów, którzy wyszli wtedy ostatni raz. Ta brama dała nam wtedy nadzieję; połączyła nas w jedną, zorganizowaną masę, której przestraszyła się rządowa elita, wysyłając na nas czołgi. Sławiła poznańską dobrą robotę. Była kuźnią fachowców znanych na całym świecie – powiedział.

Jak dodał, dziś brama główna HCP jest lekcją historii dla potomnych i przestrogą dla władzy. – Przestrzega, by władza widziała problemy ludzi pracy, by z nimi je rozwiązywała. Przecież po to ją wybrano, by mądrze i sprawiedliwie dzielić wypracowane wspólne dobra. Po to wyszliśmy tą bramą rankiem 28 czerwca 1956 roku – powiedział.

W uroczystości przy bramie głównej H. Cegielski - Poznań S.A. wzięli udział m.in. kombatanci Czerwca '56, przedstawiciele IPN, parlamentarzyści, przedstawiciele władzy samorządowej i regionalnej. Obecny był także m.in. sekretarz stanu w KPRM, rzecznik rządu Adam Szłapka, który złożył kwiaty w imieniu premiera. Prezydenta RP na uroczystości reprezentował sekretarz stanu w KPRP Wojciech Kolarski.

Historia poznańskich zakładów Hipolita Cegielskiego sięga 1846 r. Obecnie działalność firmy skupia się na produkcji konstrukcji stalowych, części zamiennych do silników oraz świadczeniu usług serwisowych. Do września 2023 r. jedynym właścicielem spółki był Skarb Państwa, a obecnie większościowym akcjonariuszem jest Polska Grupa Zbrojeniowa S.A.

Edycja tekstu: Jacek Rujna