Machina Czasu
Radio SzczecinRadio Szczecin » Machina Czasu » Kalendarium historyczne

26 lipca

Agata ROKICKA

Kazimierz Bartel. Fot. po raz pierwszy opublikowana w: Parlament Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1927, Warszawa 1928. Autor nieznany
Kazimierz Bartel. Fot. po raz pierwszy opublikowana w: Parlament Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1927, Warszawa 1928. Autor nieznany
80 lat temu, 26 lipca 1941 r. we Lwowie został zamordowany przez Niemców Kazimierz Bartel, pięciokrotny premier RP, minister kolei żelaznych, minister wyznań i oświecenia publicznego, matematyk, profesor, rektor Politechniki Lwowskiej.
Był jedynym byłym premierem Polski zamordowanym przez Niemców podczas II wojny światowej.
Kalendarium:
Kazimierz Bartel urodził się 3 marca 1882 r. we Lwowie.
Studiował na Politechnice Lwowskiej (wtedy Szkoła Politechniczna), a po zakończeniu studiów w 1909 r. pozostał na uczelni jako asystent w Katedrze Geometrii Wykreślnej.
W 1911 r. uzyskał stopień doktora nauk technicznych.
W 1913 r. został profesorem geometrii wykreślnej Politechniki Lwowskiej.
Podczas I wojny światowej służył w armii austro-węgierskiej.
W 1919 r. brał udział w walkach polsko-ukraińskich jako dowódca wojsk kolejowych i komendant obrony Dworca Głównego we Lwowie.
W 1919 r. został szefem kolejnictwa polowego w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego.
W rządzie premiera Leopolda Skulskiego objął stanowisko ministra kolei żelaznych.
Tę funkcję pełnił również w gabinetach Wincentego Witosa i Władysława Grabskiego.
W latach 1922–1929 nieprzerwanie był posłem.
Po zamachu majowym (1926) Bartel pięciokrotnie do 1930 r. pełnił tę funkcję premiera RP.
W pierwszym rządzie Piłsudskiego został wicepremierem oraz ministrem wyznań i oświecenia publicznego.
W 1929 r. Kazimierz Bartel zrezygnował z mandatu poselskiego i powrócił do pracy naukowej na Politechnice Lwowskiej.
W tym samym roku został wybrany na rektora Politechniki Lwowskiej.
W tym czasie opublikował swoje najważniejsze dzieła, m.in. serię wykładów na temat perspektywy w malarstwie europejskim. Była to pierwsza taka publikacja w świecie.
W maju 1938 został senatorem RP.
Bartel był zdecydowanym przeciwnikiem antysemityzmu. W senacie nagłośnił zajścia antysemickie m.in. na Politechnice Lwowskiej skutkujące pobiciami, a nawet zabójstwami studentów narodowości żydowskiej, mówiąc na posiedzeniu plenarnym izby: "Widziałem na korytarzach szkoły w kałuży krwi leżących pobitych studentów Żydów i przechodzących obok nich z cynicznym uśmiechem studentów aryjczyków nazajutrz po ich powrocie z Częstochowy. Załatwiono tym sposobem problem żydowski w Polsce. Zoologiczna nienawiść podała rękę głupocie i w imię frazeologii patriotycznej budowała zręby nowej Wszechpolski".
W czasie obrony Lwowa we wrześniu 1939 r. stanął na czele Komitetu Obywatelskiego.
Po zajęciu Lwowa przez ZSRS pozwolono mu na kontynuowanie pracy na politechnice i kierowanie Katedrą Geometrii Wykreślnej.
30 czerwca 1941 r. Lwów został zajęty przez Niemców, a już 2 lipca 1941 r. Kazimierz Bartel został aresztowany (w ramach Akcji AB) i przewieziony do więzienia gestapo przy ul. Łąckiego.
26 lipca 1941 r. – na osobisty rozkaz Himmlera – Kazimierz Bartel został rozstrzelany. Egzekucja odbyła się najprawdopodobniej na terenie Piasków Janowskich.
Chociaż śmierć prof. Bartla tradycyjnie łączy się ze zbrodnią popełnioną na początku lipca 1941 r. na profesorach lwowskich uczelni, to jednak – wg dr. hab. Sławomira Kalbarczyka z IPN – bardziej uzasadniony wydaje się pogląd, że zamordowanie prof. Bartla miało motywy polityczne.

Na podstawie IPN. Oddział we Wrocławiu
 

Zobacz także

2021-09-09, godz. 10:37 5 września 1638 - Urodził się Ludwik XIV, król Francji od 1643 roku, syn Ludwika XIII, przedstawiciel dynastii Burbonów. Najwybitniejszy europejski reprezentant absolutyzmu… » więcej 2021-08-21, godz. 00:12 22 sierpnia 1485 - Bitwa pod Bosworth Field zakończyła walkę o tron Anglii, która do historii przeszła, jako Wojna Dwóch Róż - biała róża była w herbie rodu Yorków… » więcej 2021-08-16, godz. 23:44 15 sierpnia 1489 - W uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w kościele Mariackim w Krakowie dokonano odsłonięcia i poświęcenia nowego ołtarza, autorstwa… » więcej 2021-08-09, godz. 23:47 8 sierpnia 1553 - Zmarł Girolamo Fracastoro, włoski lekarz, nauczyciel i poeta. W 1546 roku przedstawił teorię roznoszenia chorób zakaźnych, która została… » więcej 2021-08-01, godz. 14:45 1 sierpnia 10 rok przed naszą erą - Urodził się Klaudiusz, cesarz rzymski od 41 roku, przedstawiciel dynastii juliańsko-klaudyjskiej. Sprzymierzeniec wyzwoleńców… » więcej 2021-06-28, godz. 01:29 27 czerwca 1574 - zmarł Giorgio Vasari, włoski artysta i historiograf sztuki. Specjalizował się w malowaniu fresków o tematyce historycznej i alegorycznej, a w swoich… » więcej 2020-04-27, godz. 22:19 3 maja 1469 - urodził się Niccolo Machiavelli, historyk, filozof i dyplomata. Był florenckim historykiem, filozofem i dyplomatą. Wykonywał różne misje w służbie… » więcej 2020-04-27, godz. 22:13 26 kwietnia 1731 - zmarł Daniel Defoe, angielski pisarz i publicysta, wybitny przedstawiciel epoki oświecenia, rzecznik racjonalizmu, liberalizmu i tolerancji religijnej… » więcej 2012-09-19, godz. 11:09 19 kwietnia 1824 - zmarł Lord George Gordon Byron. Był najwybitniejszym angielskim poetą romantycznym. Ukończył uniwersytet w Cambridge, dużo też podróżował, zwłaszcza… » więcej 2017-05-03, godz. 00:19 7 maja 1763 - urodził się Józef Poniatowski, dowódca i polityk. Bratanek króla Stanisława Augusta, należy do grona czołowych polskich bohaterów narodowych… » więcej
12345