Nie tak dawno temu
Radio SzczecinRadio Szczecin » Nie tak dawno temu
Nie tak dawno temu ODC. 12 - "Grudzień - po raz drugi"
Nie tak dawno temu ODC. 12 - "Grudzień - po raz drugi"
Dziś wybierzemy się wspólnie w przeszłość dla Szczecina, ale i całego Wybrzeża wyjątkowo dramatyczną. Fala strajków po zarządzonych przez rząd PRL podwyżkach cen żywności wybucha w Trójmieście i dociera do zachodniego pomorza. W ulicznych starciach giną nie tylko protestujący, ale też zwykli przechodnie. Płonie budynek komitetu wojewódzkiego PZPR, trwa szturm na komendę wojewódzką milicji, a nawet areszt. Władza podejmuje skandaliczną decyzję aby strzelać do tłumu ostrą amunicją. Ulice spływają krwią dziesiątek rannych i zabitych. W Szczecinie ginie 16 osób. Szczeciński grudzień 70-go roku to najtragiczniejszy zryw społeczeństwa w historii miasta. Protestowali stoczniowcy z kilku zakładów, protestowali pracownicy przedsiębiorstw komunikacyjnych, protestowali po prostu mieszkańcy miasta.
Nie tak dawno temu ODC. 11 - "Grudzień - po raz pierwszy"
Nie tak dawno temu ODC. 11 - "Grudzień - po raz pierwszy"
Przeniesiemy się w przeszłość raczej odległą, ale za to bardzo lokalną. W grudniu 1956 roku milicja próbowała zatrzymać pijanego mężczyznę w okolicy dzisiejszego Placu Zgody – doszło do szarpaniny, która - co nie dziwi - przyciągnęła oczy gapiów. Biernie obserwowali spektakl do chwili, kiedy zatrzymany mężczyzna wykrzyknął "za co mnie aresztujecie? jestem Polakiem!” Tak zaczęła się pierwsza w powojennym Szczecinie prawdziwa rewolta, która w pewnej chwili przybrała dość niespodziewany obrót. Już nie grupa gapiów, ale prawdziwy tłum - ruszył na sowiecki konsulat aby go doszczętnie zniszczyć.
Nie tak dawno temu ODC. 10 - "Wiskord - koniec taśmy"
Nie tak dawno temu ODC. 10 - "Wiskord - koniec taśmy"
Tym razem postaramy się odkryć największe tajemnice stojące tuż pod najwyższą budowlą Szczecina. Komin dawnych zakładów Wiskord pnie się w górę na ponad 250 metrów. Dlaczego? Tę tajemnicę możemy rozwikłać już teraz: przez panujący podczas produkcji smród. Starsi mieszkańcy osiedla Żydowce mogą ten zapach pamiętać, ale mimo wszystko wspominać z pewnym rozrzewnieniem czasy działającego Wiskordu, który dawał pracę nawet trzem tysiącom osób. Niektórzy - również nieco starsi słuchacze mogą wspominać też kasety magnetofonowe "Superton”. Niestety, wspomnienia i kupa niebezpiecznego gruzu to właściwie wszystko, co pozostało po zakładach Chemitex Wiskord. Co doprowadziło do ich upadku? Jaka była historia powstania tych zakładów, co łączy je z plażowaniem prezydenta Piotra Zaremby, i czy praca w owych zakładach była bezpieczna dla samych pracowników?
Nie tak dawno temu ODC. 9 "PŻM - Wolność pod obserwacją"
Nie tak dawno temu ODC. 9 "PŻM - Wolność pod obserwacją"
Tym razem zabieramy Was w rejs na nie do końca znane wody. Z jednej strony może się wydawać oczywiste, że bezpieka obserwowała marynarzy – płynąc w rejs mieli dogodne warunki, żeby albo z Polski uciec, albo mogli prowadzić nielegalny handel dobrami zakupionymi na drugim końcu świata. Mogli też nawiązywać kontakty z opozycją antykomunistyczną przebywającą na emigracji. Tylko jak inwigilować marynarzy? Mimo, że szafy bezpieki puchną od tomów akt trudno trafić na ich naukowe opracowania. Pytań jest dużo: czy do współpracy werbowano samych marynarzy? Czy pływał z nimi oficer polityczny? A jeśli tak, to jak wyglądały jego relacje z pozostałymi marynarzami? Musimy pamiętać też, że marynarze w czasie rejsu są ze sobą na zamkniętej, niewielkiej przestrzeni przez kilka miesięcy – to nie mogły być łatwe warunki ani dla samych marynarzy, ani dla potencjalnego agenta.
Nie tak dawno temu ODC. 8 "Balony nadziei"
Nie tak dawno temu ODC. 8 "Balony nadziei"
Stan wojenny - internowanie działaczy antykomunistycznych, prowadzący Dziennik Telewizyjny w mundurach, transportery opancerzone na ulicach polskich miast. Polakom po raz pierwszy od II wojny światowej tak bardzo potrzebny jest promyk nadziei na jakiekolwiek zmiany, a przynajmniej wyraz wsparcia. I on przychodzi, a właściwie - dosłownie spada z nieba. 10 tysięcy balonów wysłanych z Bornholmu w 1982 roku wiatr zanosi daleko w głąb Polski - niektóre sięgną Białegostoku, inne Jury Krakowsko - Częstochowskiej. Większość z nich wyląduje na wybrzeżu wprawiając wojsko w stan niemałego zdziwienia, a władzę ludową we wściekłość. Dlaczego? Bo do kolorowych balonów przyczepione były ulotki z niezwykle ważną treścią.
Nie tak dawno temu ODC. 7 "Bombą w aparat"
Nie tak dawno temu ODC. 7 "Bombą w aparat"
Tym razem postaramy się razem z wami i gośćmi w studiu znaleźć odpowiedź na trudne moralnie pytanie: czy ucisk usprawiedliwia terror? Opowiemy wam o kilku niezbyt dobrze znanych epizodach z działalności opozycji w latach PRL - działalności, która nie ograniczała się jedynie do protestów, czy nawet walki z milicją na ulicach. Opowiemy wam o zamachach bombowych w okolicach zachodniego pomorza, ale również tych najbardziej spektakularnych w Polsce. Opowiemy o tych, które doszły do skutku, tych planowanych i tych, które omal nie doszły do skutku - chociażby dlatego, że ładunki wybuchowe były wadliwie skonstruowane. Właściwie wszyscy złapani zamachowcy przyznawali, że nie chcieli nikogo skrzywdzić, a jedynie przeprowadzić odwet na uciskającej ich władzy ludowej. Z drugiej jednak strony zamachowcy dawali tej władzy powody do dalszych szykan sami siebie stawiając w roli terrorystów.
Nie tak dawno temu ODC. 6 Sowieci w Polsce - cena "wyzwolenia"
Nie tak dawno temu ODC. 6 Sowieci w Polsce - cena "wyzwolenia"
Zaledwie trzy dekady temu - to właśnie wtedy wojska sowieckie opuszczały Polskę odsłaniając jednocześnie zgliszcza terenów koszar i całe morze tajemnic. Spod wielu pilnie strzeżonych obiektów zniknęły budki wartownicze – jak chociażby w Bornem Sulinowie - miejscowości, która zupełnie zniknęła z mapy na pół wieku i dopiero w latach 90 odzyskała prawa miejskie. Postaramy się odnaleźć odpowiedzi na kilka pytań: po pierwsze, czy na terenie naszego regionu w okresie zimnej wojny znajdowały się sowieckie głowice nuklearne, a jeśli tak – to ile mogło ich być. Z drugiej strony – przeciwko obecności sowietów w Polsce protestowała młodzież, która w tamtych czasach była określana jako "zbuntowana”. Z tą młodzieżą również rozmawialiśmy i pytaliśmy, ile odwagi kosztowały te protesty - pilnie obserwowane przecież przez bezpiekę.
Nie tak dawno temu ODC. 5 "Żołnierze AK - pariasi PRL-u"
Nie tak dawno temu ODC. 5 "Żołnierze AK - pariasi PRL-u"
Byli największą podziemną armią w okupowanej Europie, w której szeregach walczyło nawet 380 tysięcy osób. Walczyli z nazistowskimi Niemcami i sowieckim terrorem za co byli więzieni, torturowani i mordowani. Po wojnie niektórzy nie złożyli broni i walczyli z marionetkowym rządem, inni chcieli jednak spokojnie żyć - mimo to, ich AK-owski rodowód tkwił ówczesnej władzy ością w gardle. Ci, których aparat bezpieczeństwa mordował w katowniach w całej Polsce są do dziś odnajdywani w masowych, bezimiennych grobach. Ci, którym udało się przeżyć - byli inwigilowani przez bezpiekę niemal do samego upadku PRL. Dlaczego komunistyczny rząd tak obawiał się żołnierzy Armii Krajowej? Kim są Żołnierze Wyklęci, i czy wśród nich również byli donosiciele? Tego wszystkiego dowiecie się w najnowszym odcinku audycji "Nie tak dawno temu".
Nie tak dawno temu ODC. 4 "Ciemna strona Księżyca". Graf. Łukasz Rabikowski [Radio Szczecin]
Nie tak dawno temu ODC. 4 "Ciemna strona Księżyca". Graf. Łukasz Rabikowski [Radio Szczecin]
Nie tak dawno temu ODC. 4 "Ciemna strona Księżyca"
Dziś zabierzemy Was na Księżyc. To brzmi nieźle prawda? Prawda jest jednak taka, że zanim wejdziemy w erę podboju kosmosu będziemy musieli zahaczyć o wojenną gehennę. Postać o której dziś będziemy opowiadać to z pewnością jeden z największych wynalazców w historii, marzyciel i wizjoner, a do tego urodził się dość niedaleko, bo między dzisiejszymi Piłą, a Bydgoszczą. W czasie II wojny światowej również niedaleko stąd pracował. Ba! W Szczecinie – choć żeby być bardziej precyzyjnym – w Stettinie siedział nawet w więzieniu. Wernher Von Braun: główny konstruktor rakiety Saturn V, która z trójką astronautów dosięgła Księżyca i spełniła wielkie marzenie ludzkości. Z drugiej strony SS-man i konstruktor rakiety V-2, która była niemiecką nadzieją na doszczętne zniszczenie Londynu. Co więcej – Von Braun wykorzystywał pracę robotników przymusowych, którzy wykonywali katorżniczą pracę, wielu z nich zmarło z głodu i wycieńczenia. Jak dzisiaj oceniać taką postać?
Nie tak dawno temu ODC. 3 "Czarnobyl - historia histerii"
"Nie tak dawno temu" - odcinek 3 "Czarnobyl - historia histerii"
Tę historię pozornie zna każdy, bo kto nie słyszał o katastrofie w elektrowni w Czarnobylu? Wybuch reaktora i radioaktywna chmura sprzed ponad 30 lat do dziś kształtują nasze postrzeganie energetyki jądrowej. Czarnobylskie wspomnienia podgrzał serial produkcji HBO, a sama Prypeć odwiedzana jest przez setki tysięcy turystów rocznie. Czy to bezpieczne? Czy okolice elektrowni wciąż są skażone? Jaki był rzeczywisty obraz katastrofy, i jak informacje o nim cenzurowane były w PRL? Tego wszystkiego dowiecie się w najnowszym odcinku audycji "Nie tak dawno temu".
12