Machina Czasu
Radio Szczecin » Audycja Agaty Rokickiej - w niedzielę, po 20.

18.08.2019 - Narutowicz - Niewiadomski. Przecięcie równoległych

Narutowicz - Niewiadomski. Fot. wikipedia.com (autorzy nieznani)
Narutowicz - Niewiadomski. Fot. wikipedia.com (autorzy nieznani)
"Lepiej, że ja oberwałem, niż gdyby policja skrzywdziła któregoś z tych małych chłopców, biorących udział w tej łobuzerce ulicznej. Przecież oni są niewinni. Bezmyślność tej burdy ulicznej bije każdego w oczy, przecież krzykami kilkudziesięciu, a nawet kilkuset smarkaczy nikt kierować się nie może. Sytuacja jest dla mnie bardzo przykra, gdyż nie chodzi mi o moją osobę, nie mogę jednak dopuścić do poniżenia godności Rzeczypospolitej." - miał powiedzieć Gabriel Narutowicz do majora Polkowskiego, gdy podburzony przez przeciwników politycznych tłum rozpoczął rozruchy w Warszawie. Było to 11 grudnia 1922 roku. 5 dni później pierwszy prezydent II Rzeczypospolitej już nie żył. Został zamordowany przez Eligiusza Niewiadomskiego, malarza, wykładowcę i krytyka sztuki.
W życiu tych dwóch postaci przed zamachem jest kilka punktów stycznych. Zwraca na to uwagę w swojej książce Maciej J. Nowak - historyk, miłośnik dwudziestolecia międzywojennego. Mimo to ich losy biegły równolegle. Jak to się stało, że przecięły się 16 grudnia 1922 roku i to w tak dramatyczny sposób? O tym porozmawiam z Maciejem Nowakiem, autorem książki "Narutowicz - Niewiadomski. Biografie równoległe", która ukazała się w Wydawnictwie Iskry.
Posłuchaj audycji Agaty Rokickiej

11.08.2019 - Warstwy czasu

Opera Lwowska. Fot. Barbara Patlewicz
Opera Lwowska. Fot. Barbara Patlewicz
Pisząc o książce Jurija Andruchowycza "Ostatnie terytorium" Cezary Polak zauważa, że "Środkowo-Europejczyk, chce czy nie, jest archeologiem, który uczestniczy w nieustannych wykopaliskach. Tu zawsze coś skądś wyziera, silniejszy wiatr może odkryć obcojęzyczny napis na murze, a roboty drogowe szkielet z dziurą od kuli w potylicznej części czaszki." Doświadczamy tego na przykład we Lwowie. Tu niemal w każdym kamieniu odkryć możemy warstwy czasu - ślady obecności dawnych mieszkańców. Ale żeby widzieć, trzeba wiedzieć.
Taką osobą jest Teresa Pakosz, przewodnik i dziennikarka Polskiego Radia Lwów.
Posłuchaj audycji Agaty Rokickiej. W "Machinie..." wykorzystano fragment audycji Elżbiety Leusz z Polskiego Radia Lwów.

4.08.2019 - Kossakówny. Tryptyk.
Cz.3 - Nina. Portret typu A

Jadwiga z Unrugów Witkiewiczowa. Fot. ze zbiorów prywatnych Rafała Podrazy.
Jadwiga z Unrugów Witkiewiczowa. Fot. ze zbiorów prywatnych Rafała Podrazy.
Jadwiga Witkiewiczowa po mieczu była spokrewniona z arystokratycznym rodem Unrugów, a po kądzieli - z rodziną Kossaków. Jej matka była bowiem córką malarza, Juliusza i siostrą malarza, Wojciecha. Nina - bo tak ją nazywali bliscy - "była pierwszą i najbardziej zasłużoną witkacolożką. To jej polska i światowa literatura zawdzięczają uratowanie we wrześniu 1939 roku (i w późniejszych latach) z okupacji niemieckiej i z Powstania Warszawskiego listów, rękopisów części dramatów i rozpraw filozoficznych, a także wielu pamiątek po mężu Witkacym." Tak pisze o Jadwidze Kapsyda Kobro-Okołowicz. Biografka, działaczka społ., członek zarządu Instytutu Witkacego pracuje teraz nad książką jej poświęconą.
Przed nami portret Niny. Portret Typu A (według specyficznego regulaminu założonej przez Witkacego Firmy portretowej).
Posłuchaj audycji Agaty Rokickiej. W "Machinie..." wykorzystano fragmenty "Wspomnień o Stanisławie Ignacym Witkiewiczu", które czyta Anna Kolmer.

28.07.2019 - Kossakówny. Tryptyk.
Cz.2 - Zofia. Portret olejny.

Zofia Kossak-Szczucka. Fot. ze zbiorów prywatnych Rafała Podrazy.
Zofia Kossak-Szczucka. Fot. ze zbiorów prywatnych Rafała Podrazy.
"Przeżyła piekło, ale nie straciła nigdy wiary w niebo" - tak o pisarce, Zofii Kossak-Szczuckiej napisała badaczka jej życia i twórczości, Joanna Jurgała-Jureczka. Losy autorki "Pożogi", "Krzyżowców", "Przymierza" czy "Dziedzictwa" były trudne i skomplikowane. Jej dokonania literackie i życiowe wybory spotykają się też z różnymi ocenami. "Dla jednych matka-Polka; dla innych autorka literatury "dla niedzielnych katolików" i antysemitka." - pisze Jurgała-Jureczka. Antysemitka, która w czasie wojny ratowała Żydów...
Portret olejny Zofii Kossak-Szczuckiej (później Szatkowskiej) namaluje Joanna Jurgała-Jureczka.

Swoją przygodę z rodziną Kossaków rozpoczęła 25 lat temu. "Oswajanie "nieznanego kraju". Śląsk w życiu i twórczości Zofii Kossak" - to temat jej pracy doktorskiej. Była kierownikiem Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej w Górkach Wielkich i prowadzi badania nad biografią i twórczością pisarki. Jest autorką książek: "Zofii Kossak dom utracony i odnaleziony", "Dzieło jej życia. Opowieść o Zofii Kossak", "Zofia Kossak. Opowieść biograficzna", "Kobiety Kossaków" i wreszcie "Kossakowie. Biały mazur".
Posłuchaj audycji Agaty Rokickiej

21.07.2019 - Kossakówny. Tryptyk.
Cz.1 - Lilka. Akwarelowy portret.

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Fot. ze zbiorów prywatnych Rafała Podrazy.
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Fot. ze zbiorów prywatnych Rafała Podrazy.
Kossakowie to chyba jedna z najbardziej znanych rodzin w Polsce. Malarze, z których najbardziej znani są Juliusz oraz jego syn Wojciech. Pisarki, na czele z Magdaleną Samozwaniec i Zofią Kossak-Szczucką. Poetki - Maria Pawlikowska-Jasnorzewska i Gloria Kossak. Popularyzatorka nauk przyrodniczych - Simona Kossak.
Trzy kobiety z tego rodu będą bohaterkami kolejnych audycji "Machina czasu". Trzy Kossakówny, ale też trzy niezwykłe badaczki ich losów. Rozpoczynamy od Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, zwanej przez rodzinę i przyjaciół Lilką. I od prof. Elżbiety Hurnik, znawczyni życia i twórczości autorki "Niebieskich migdałów", "Różowej magii" i "Pocałunków". Rozmowie towarzyszą piosenki pisane do jej wierszy.


Rozmowy do wszystkich części tryptyku nagrywane były przy okazji arcyciekawego spotkania badaczy rodziny Kossaków zorganizowanego przez Książnicę Pomorską, Związek Literatów Polskich, Oddział w Szczecinie oraz Oficynę R.
Posłuchaj audycji Agaty Rokickiej

14.07.2019 - „Nela i Artur. Koncert intymny Rubinsteinów" - Ula Ryciak

„Nela i Artur. Koncert intymny Rubinsteinów" [mat.wydawnictwa]
„Nela i Artur. Koncert intymny Rubinsteinów" [mat.wydawnictwa]
Czy warto swoje marzenia i życiowe plany poświęcić dla miłości? Odpowiedzi na to pytanie w książce „Nela i Artur. Koncert intymny Rubinsteinów"  szuka Ula Ryciak.
Bohaterami opowieści są: Artur Rubinstein, geniusz fortepianu i król życia oraz, a może przede wszystkim, Nela Młynarska, żona zawsze stojąca w cieniu męża.
O pianiście, jego miłościach, muzyce, podróżach i...kuchni w „Machinie czasu”. Zapraszam, Joanna Skonieczna
„Nela i Artur. Koncert intymny Rubinsteinów" - Ula Ryciak

30.06.2019 - Słodko-wytrawne nicnierobienie

Machiną czasu z espresso przez Europę - Jarosław Molenda i autorka. Fot. Radio Szczecin
Machiną czasu z espresso przez Europę - Jarosław Molenda i autorka. Fot. Radio Szczecin
"Historia miast jest zapisana nie tylko w archiwach i muzeach, ale w miejscach, gdzie toczyło się zwykłe życie. Legendarne cukiernie, magiczne kawiarnie Europy, ten cały mikroświat kuszący słodyczą, pachnący ziarnem z Arabii i – przynajmniej kiedyś – papierosowym dymem wciąż istnieje. Dawne stylowe miejsca przetrwały, wciąż nieprzerwanie od stu, dwustu lat tworzy się w nich historia. Podróż w kawowych oparach nie tylko pokazuje, jak kiedyś wyglądało życie kawiarniane, lecz także dowodzi, że gdyby nie kawiarnie, nie powstałyby wybitne dzieła literackie, muzyczne, malarskie i… cukiernicze" - czytamy na okładce książki Jarosława Molendy "Z espresso przez Europę". Wspólnie z autorem zapraszamy na słodko-wytrawne nicnierobienie.
Posłuchaj audycji Agaty Rokickiej

16.i 23.06.2019 - Tam, gdzie rosną poziomki

Kadr z filmu "Tam, gdzie rosną poziomki".
Kadr z filmu "Tam, gdzie rosną poziomki".
"Nie lubię człowieka, jakim był wielki reżyser. Nie ja jedna. Nie lubią go też jego dzieci. A może prawdziwsze będzie stwierdzenie, że nie miały okazji go poznać." - tak w recenzji książki Thomasa Sjoberga "Ingmar Bergman. Miłość, seks i zdrada" napisała Maria Fedro-Boniecka. Jakim człowiekiem, ale przede wszystkim jakim artystą był twórca takich dzieł jak "Wakacje z Moniką", "Persona", "Milczenie", "Szepty i krzyki". "Fanny i Aleksander" czy "Tam, gdzie rosną poziomki"? W świat filmu skandynawskiego wprowadzi nas Iwona Poczopko, krytyk filmowy.
Posłuchaj 1 części audycji
Posłuchaj 2 części audycji

9.06.2019 - Z kropli wody i słońca...

Fot. pixabay.com
Fot. pixabay.com
"Tęcza. Przepięknie wygląda światło w fazie rozkładu" - tak metaforycznie, jak na poetę przystało, pisze o niej Valeriu Butulescu. Ten niematerialny przedmiot z kropli wody i słońca ma 7 kolorów: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, indygowy i fioletowy. Tęcza jest zbyt pięknym zjawiskiem w przyrodzie, by nie zainteresowali się nią malarze i inni twórcy sztuk wizualnych. Do rozmowy o symbolice tęczy zaprosiłam Stanisława Rukszę - historyka sztuki, kuratora wystaw, wykładowcę, dyrektora TRAFO Trafostacji Sztuki w Szczecinie.
Posłuchaj audycji Agaty Rokickiej

2.06.2019 - Wolność wyboru

Plakat wyborczy z 1989 roku w Europejskim Centrum Solidarności. Fot. Andrzej Łazowski
Plakat wyborczy z 1989 roku w Europejskim Centrum Solidarności. Fot. Andrzej Łazowski
"4 czerwca 1989 roku skończył się w Polsce komunizm" - tak 30 lat temu w Dzienniku Telewizyjnym powiedziała z wyrażnym wzruszeniem aktorka, Joanna Szczepkowska. Jaki był klimat tamtych dni? Jak wyglądały pierwsze częściowo wolne wybory, które przyniosły Polsce tyle zmian? O tym w "Machinie czasu", której gościem będzie dr Michał Siedziako, historyk ze szczecińskiego oddziału IPN, autor książki "Bez wyboru. Głosowania do Sejmu PRL (1952–1989)". Za tę książkę Michał Siedziako otrzymał nominację do Nagrody Historycznej Polityki, a ostatnio do Nagrody im. Jerzego Giedroycia.
Posłuchaj audycji Agaty Rokickiej, w której wykorzystano fragmenty programów "Radio Solidarnych", przygotowywanych w gorącym przedwyborczym czasie w 1989 roku przez Alinę Głowacką i Juliana Jóźwiakowskiego.
1234567

FOTOGALERIA

4.08.2019 - Kossakówny. Tryptyk. Cz.3 - Nina. Portret typu A
21.07.2019 - Kossakówny. Tryptyk. Cz.1 - Lilka. Akwarelowy portret.
30.06.2019 - Słodko-wytrawne nicnierobienie
16.i 23.06.2019 - Tam, gdzie rosną poziomki
11.08.2019 - Warstwy czasu
30.06.2019 - Słodko-wytrawne nicnierobienie
4.08.2019 - Kossakówny. Tryptyk. Cz.3 - Nina. Portret typu A
11.08.2019 - Warstwy czasu
30.06.2019 - Słodko-wytrawne nicnierobienie
11.08.2019 - Warstwy czasu
© Polskie Radio Szczecin SA. Wszystkie prawa zastrzeżone.Regulamin korzystania z portaluPolityka prywatnościBiuletyn Informacji Publicznej

Szanowny Użytkowniku.

Poniżej zebraliśmy informacje dotyczące zasad przetwarzania Twoich danych osobowych wynikających z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (zwanym dalej RODO). Prosimy o ich przeczytanie – nie powinno to zająć zbyt wiele czasu. Z niniejszego opracowania dowiesz się jakie obowiązki ma Administrator, jakie przysługują Ci prawa oraz w jaki sposób z tych praw korzystać. W razie jakichkolwiek wątpliwości skontaktuj się z nami.

Przechodząc do serwisu lub klikając w prawym górnym rogu tej informacji, zgadzasz się na przetwarzanie Twoich danych osobowych oraz na wskazane poniżej działania.

Wykorzystujemy pliki cookies oraz inne technologie

W naszych serwisach wykorzystujemy pliki cookies (tzw. „ciasteczka”) i inne pokrewne technologie, mające na celu:

Zakres wykorzystywania plików cookies możesz zdefiniować w ustawieniach wykorzystywanej przez Ciebie przeglądarki. Bez wprowadzenia zmian ustawień, informacje w plikach cookies mogą być zapisywane w pamięci Twojego urządzenia. Więcej szczegółów znajdziesz w Polityce prywatności .

Co to są dane osobowe?

Dane osobowe to informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. Mogą to być m.in. imię i nazwisko, adres e-mail czy numer telefonu. W zakresie korzystania z takich jak nasz serwisów internetowych wyróżnia się również dane osobowe takie jak jak adres IP użytkownika, informacja o dotychczasowej aktywności użytkownika, informacja zbierana za pośrednictwem tzw. plików cookies, a także podobnych technologii. Jeśli dany plik cookie nie zawiera danych osobowych, ale możliwe jest zestawienie informacji z tego pliku z inną informacją pozyskaną od Ciebie, tzn. jeśli jest możliwość zidentyfikowania Twojej osoby – takie pliki cookies są również objęte ochroną wynikającą z przepisów dotyczących bezpieczeństwa danych osobowych.

Pliki cookies, potocznie zwane "ciasteczkami” są plikami, w których podczas przeglądania strony internetowej, zapisują się pewne informacje trafiające ostatecznie do urządzenia końcowego (np. komputera lub smartfona). Pliki cookies mają wiele funkcji – od umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie naszego serwisu internetowego, po pozwalające na zachowywanie preferencji użytkownika, jak również personalizowanie stron internetowych w zakresie wyświetlanych treści oraz dostarczanych reklam.

Co powinieneś wiedzieć w zakresie bezpieczeństwa Twoich danych osobowych w związku z RODO

  1. Administratorem Twoich danych osobowych jest Polskie Radio Szczecin S.A. z siedzibą przy al. Wojska Polskiego 73, 70-481 Szczecin (zwane dalej „Rozgłośnią”).
  2. Na mocy art. 37 ust. 1 lit. a) RODO został powołany Inspektor Ochrony Danych (IOD), który nadzoruje sferę przetwarzania danych osobowych w Rozgłośni. Z IOD możesz skontaktować się pisząc na adres podany powyżej lub na adres mail iod@radioszczecin.pl . Inspektor chętnie pomoże we wszystkich kwestiach związanych z ochroną danych osobowych, w szczególności udzieli odpowiedzi na pytania dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych.
  3. Twoje dane osobowe przetwarzane będą w celu :
  4. Rozgłośnia przetwarza Twoje dane osobowe w ściśle określonym, minimalnym zakresie niezbędnym do osiągnięcia celach, o których mowa powyżej.
  5. Twoje dane osobowe mogą zostać udostępnione innym podmiotom. Podstawą ww. działania mogą być przepisy prawa (np. ZUS, administracja skarbowa, wymiar sprawiedliwości) lub właściwie skonstruowane, zapewniające bezpieczeństwo danym osobowym, umowy powierzenia danych do przetwarzania podmiotom trzecim, z którymi współpracuje Rozgłośnia (np. z podmioty sektora teleinformatycznego i telekomunikacyjnego, usług analitycznych i marketingowych).
  6. Twoje dane osobowe mogą być przekazywane do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej wyłącznie za Twoją jednoznaczną zgodą uzyskaną po uprzednim przestawieniu zasad i potencjalnych skutków takiego przekazania oraz spełnieniu szeregu wymogów określonych zapisami RODO.
  7. W przypadku wskazanym w pkt 5 i 6 Twoje dane będą zabezpieczone w sposób zapewniający im poufność z wykorzystaniem właściwych rozwiązań technicznych i technologicznych zgodnych z dobrymi praktykami stosowanymi w procesie bezpiecznego przetwarzania danych osobowych.
  8. Twoje dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu dla jakiego zostały zebrane, zgodnie z terminami archiwizacji określonymi przez ustawy szczególne oraz ustawę z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.U. z 2018 r., poz. 217), a w przypadku gdy były przetwarzane na podstawie wyrażonej przez Ciebie zgody – do momentu jej wycofania.
  9. W związku z przetwarzaniem Twoich danych osobowych przysługuje Ci prawo do:
  10. Z powyższych uprawnień można skorzystać bezpośrednio w siedzibie Polskiego Radia Szczecin S.A., kierując korespondencję na adres siedziby Administratora lub na adres poczty elektronicznej Inspektora Ochrony Danych.
  11. Jeżeli uznasz, iż przetwarzanie dotyczących Twoich danych osobowych narusza przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO) przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego na adres: Urząd Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa
  12. Podanie danych osobowych jest dobrowolne ale w zależności od sytuacji może być wymogiem ustawowym lub umownym. W szczególnych przypadkach niepodanie danych może warunkować realizację działań których jesteś Podmiotem (w tym zawarcie umowy).
  13. Twoje dane będą mogą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu polegającemu na profilowaniu. Personalizujemy treści i reklamy a także poddajemy analizie aktywność na stronie i w Internecie. Jednym ze sposobów przetwarzania przez nas danych osobowych jest tzw. profilowanie, które polega na tym, że możemy w oparciu o Twoje dane tworzyć dla Ciebie profile preferencji i następnie dostosowywać treści wyświetlanych reklam tak, aby odpowiadały Twoim potrzebom i zainteresowaniom. Jednocześnie informujemy, że nie dokonujemy zautomatyzowanego podejmowania decyzji, w tym w oparciu o profilowanie.