W 2025 roku Kolekcja Stowarzyszenia Zachęta Sztuki Współczesnej w Szczecinie została powiększona o siedem dzieł sztuki współczesnej. Zakupy zostały zrealizowane dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Kolekcje sztuki współczesnej” – nabór „Regionalne kolekcje sztuki współczesnej 2025”.

Wszystkie zakupione dzieła zostały zdeponowane w Muzeum Narodowym w Szczecinie – Muzeum Sztuki Współczesnej, które sprawuje nad nimi stałą opiekę konserwatorską, dokumentacyjną i merytoryczną, a także odpowiada za ich profesjonalne przechowywanie i udostępnianie.

Współpraca Stowarzyszenia Zachęta Sztuki Współczesnej z Muzeum Narodowym w Szczecinie trwa nieprzerwanie od 2005 roku, a zatem w bieżącym roku obchodzimy jej 20-lecie. Przez dwie dekady wspólnych działań wypracowany został model partnerskiego kolekcjonowania, deponowania i udostępniania dzieł sztuki współczesnej, który stał się jednym z filarów regionalnej infrastruktury kultury i ważnym punktem odniesienia w skali ogólnopolskiej.

Nowo zdeponowane prace w istotny sposób uzupełniają i wzmacniają zbiory Muzeum, zarówno w wymiarze tematycznym, jak i użytych mediów artystycznych; pogłębiają również prowadzoną przez muzeum od lat refleksję nad sztuką po 1989 roku. Depozyt Zachęty, budowany w ścisłej współpracy z Muzeum, pozostaje jednym z kluczowych elementów regionalnego systemu kolekcjonowania sztuki najnowszej, umożliwiając spójne i wielowątkowe prezentowanie zjawisk artystycznych w perspektywie lokalnej, ogólnopolskiej i międzynarodowej.

Do kolekcji zostały włączone prace autorstwa: Jana Baszaka, Yany Bachynskiej / Jana Baćynskyjego, Radka Dąbrowskiego, Agaty Michowskiej, Witka Orskiego, Daniela Rumiancewa oraz Agaty Zbylut. Reprezentują one spektrum postaw artystycznych i mediów – od rzeźby i instalacji, przez fotografię i rysunek, po asamblaż i działania postkonceptualne – pozostając w dialogu z najważniejszymi debatami artystycznymi i społecznymi współczesności.

Zakupione dzieła
Jan Baszak "Koń, Człowiek, Pies, Szczur, Królik"
Zespół rzeźb tekstylnych Jana Baszaka stanowi współczesną reinterpretację figuralności, łącząc wątki relacji międzygatunkowych z refleksją nad cielesnością i afektem. Artysta, sięgając po technikę miękkiej rzeźby, wpisuje się w tradycję feministycznych i posthumanistycznych, jednocześnie subwersywnie przetwarzając ikonograficzne konwencje.
Praca, pierwotnie będąca częścią dyplomu artystycznego zrealizowanego w Akademii Sztuki w Szczecinie w 2019 roku, ma istotne znaczenie dla lokalnego kontekstu kolekcji.

Witek Orski "White Balance"
Cykl fotograficzny Orskiego to jedno z najważniejszych w polskim kontekście artystycznych opracowań problemu dekolonialnej reprezentacji sztuki Afryki w europejskich zbiorach muzealnych. Artysta analizuje mechanizmy reprodukcji spojrzenia, neutralności i „obiektywności” obrazu, ujawniając ich ideologiczne uwarunkowania. Praca wchodzi w bezpośredni dialog z afrykańską kolekcją Muzeum Narodowego w Szczecinie oraz z debatami dotyczącymi historii, pamięci i relacji globalnych.

Yana Bachynska / Jan Baćynskyj "Traditional Lesbianism"
Asamblaż tekstylny powstały w 2022 roku w kontekście doświadczenia wojny i przymusowej migracji stanowi intymny, a zarazem polityczny zapis kondycji uchodźczej. Wykorzystanie osobistej odzieży i znalezionych materiałów nadaje pracy charakter materialnego archiwum codzienności w stanie nieustannego zawieszenia. Dzieło rozwija wątki obecne w twórczości artysty związane z queerową narracją, pamięcią i tożsamością, poszerzając kolekcję o perspektywę doświadczenia migracyjnego i postwojennego.

Daniel Rumiancew "Cień"
Fotograficzny cykl z 2008 roku oparty jest na prostym, lecz wieloznacznym geście performatywnym – przebywaniu w cieniu przypadkowo spotkanych mężczyzn. Praca podejmuje refleksję nad relacjami władzy, zależności, męskości i figurą autorytetu, wpisując się w szerszy nurt sztuki konceptualnej eksplorującej relacje społeczne. Zakup dzieła artysty związanego z Akademią Sztuki w Szczecinie wzmacnia regionalny wymiar kolekcji oraz jej potencjał interpretacyjny.

Radek Dąbrowski "All is Well"
Obraz wykonany na okopconym dywanie, noszącym ślady pożaru, łączy osobiste doświadczenie artysty z uniwersalną metaforą kryzysu i wyparcia. Tekstowy komunikat „All is Well” nabiera ironicznego i gorzkiego znaczenia, odnosząc się zarówno do mechanizmów psychologicznych, jak i globalnych napięć: wojennych, klimatycznych i społecznych. Praca, prezentowana w 2024 roku na wystawie indywidualnej artysty w Muzeum Narodowym w Szczecinie, wprowadza do kolekcji silny wątek egzystencjalny i autobiograficzny.

Agata Zbylut "Face Off"
Fotograficzna praca Agaty Zbylut podejmuje krytyczną grę z symboliką narodową, religijną i performatywną. Artystka, reprezentująca nurt feministyczny w sztuce, demaskuje mechanizmy patosu, władzy i ideologicznej inscenizacji, zastępując je gestem ironii i cielesnej ekspresji.

Agata Michowska "Till the First Error"
Cykl rysunków wykonanych na elektrycznej maszynie do pisania to wczesna, postkonceptualna realizacja Agaty Michowskiej z 1995 roku, oparta na napięciu między kontrolą a przypadkiem. „Błąd” staje się tu zarówno granicą procesu twórczego, jak i jego istotą. Zakup pracy profesorki Akademii Sztuki w Szczecinie wzmacnia dokumentacyjny charakter kolekcji oraz jej spójność z zasobami Muzeum Narodowego w Szczecinie, w którego zbiorach znajdują się już kluczowe realizacje artystki.