Na ekspozycji zostały zaprezentowane zbiory ukazujące różne oblicza niewoli i mechanizmy walki z nią oraz sposoby zachowania poczucia wolności w warunkach, w których zdawałoby się to niewykonalne.

Wprowadzeniem do wystawy jest opowieść o losach Polaków pozbawionych swojego kraju przez zaborców, nie zapomnieli oni jednak o polskości i szukali okazji, by zawalczyć o wolność. Zwieńczeniem tej walki okazała się pierwsza wojna światowa i jej koniec, będący zarazem nowym początkiem dla Polski. Wolność, nie na długo odzyskaną, Polacy znów utracili zaledwie dwie dekady później.

Drugowojenną niewolę prezentują na wystawie losy jeńców, ofiar zsyłek, więźniów obozów koncentracyjnych. Rok 1945 ponownie zawiódł Polaków, objawił nowy rodzaj kajdan – komunistyczny totalitaryzm, gdzie bohater staje się postacią wyklętą. Dalsza część wystawy to droga przez lata absencji wolności politycznej w kraju, tym trudniejszej, że skrzętnie maskowanej, bo oficjalnie przecież władze zezwalały Polakom brać udział w wyborach. Na wystawie pokazano zniewolenie obywateli przez jedną partię i jedyną słuszną ideologię dopuszczaną przez państwo.

Dalsza narracja nawiązuje do zabranych obywatelom wolności słowa i dostępu do faktów. Tylko ci odważni żołnierze wolności nieśli słowo prawdy, tworząc tym samym drugi obieg informacji. Wszechobecną kontrolę symbolicznie przypomina dobrze znany w tamtych latach stempel „Ocenzurowano”.

Strajk, synonim PRL-owskiej walki o wolność, pokazano w dwóch obliczach, jako walkę o swobodę polityczno-społeczną oraz starania o wolność ekonomiczną i godny byt. Zakończeniem wystawy są prezentacje dwóch dróg zniewolenia, jakie spotykały opozycjonistów. Jedną była utrata wolności poprzez internowanie, a drugą – pozbawienie możliwości mieszkania w swojej ojczyźnie, czyli bilet w jedną stronę. Wystawa nie daje odpowiedzi na pytanie, czy Polacy wygrali swoją walkę. Ta kwestia pozostaje otwarta.

(Materiały CDP)