Sto lat temu, 27 sierpnia 1922 roku, w Berlinie powstał Związek Polaków w Niemczech. Organizacja postawiła sobie za cel zdobycie dla ludności polskiej pełnych praw mniejszości narodowej i obronę jej interesów we wszystkich dziedzinach życia społecznego. Dziś Związek Polaków w Niemczech jest najstarszą organizacją polonijną w tym kraju.

"Pięć Prawd Polaków spod Znaku Rodła"

Ideową podstawą działalności związku stało się Pięć Prawd Polaków spod Znaku Rodła, ogłoszonych 6 marca 1938 roku na I Kongresie Polaków w Berlinie. Było to pięć zdań drogowskazów: "Jesteśmy Polakami! Wiara Ojców naszych jest wiarą naszych dzieci! Polak Polakowi bratem! Co dzień Polak Narodowi służy! Polska Matką naszą, nie wolno mówić o Matce źle!". Prawdy, odwołujące się do takich wartości, jak naród, wiara, braterstwo, służba i ojczyzna, dla polskiej mniejszości w Niemczech u progu II wojny światowej były wyznaniem patriotyzmu.

Związkowy symbol

Za swój symbol, Związek Polaków w Niemczech przyjął Rodło - znak, zaprojektowany w latach 30., przez polską artystkę Janinę Kłopocką. Przedstawia on bieg Wisły, z zaznaczonym Krakowem. Rodło jako znak graficzny powstało po przejęciu władzy w Niemczech przez Adolfa Hitlera i było polską odpowiedzią na wprowadzenie i narzucenie organizacjom i instytucjom w całej Rzeszy nazistowskiej symboliki - swastyki i pozdrowienia "Heil Hitler". Rodło, zewnętrznie wyglądające jak pół zmodyfikowanej swastyki, a jednocześnie nią niebędące, pozwoliło w ten pomysłowy sposób uniknąć Polakom w Niemczech przyjęcia narzuconych symboli. W rzeczywistości bowiem pozornie podobny do swastyki znak, wyrażał łączność Polaków z ojczyzną i był swastyce przeciwstawiany. Nazwa "Rodło" powstała z połączenia nazwy staropolskiego herbu rodowego "Rodnicy" ze słowem "Godło", co dało neologizm "Rodło".

Pierwszy kongres

Na I Kongres Polaków w Niemczech w 1938 roku przyjechali między innymi rodacy ze Śląska Opolskiego, Kaszub, Warmii, Ziemi Malborskiej, Mazur, Westfalii i Nadrenii. W sumie około 5 tysięcy osób. Uczestników kongresu nie zdołały zniechęcić różnorodne przeszkody piętrzone przez Niemców, między innymi odwoływanie pociągów jadących w kierunku Berlina. Spotkanie stało się wielką manifestacją narodową Polaków w nazistowskich Niemczech.

Delegalizacja przez hitlerowskie Niemcy

Po wybuchu II wojny światowej związek został zdelegalizowany, a jego majątek skonfiskowany. Część działaczy rozstrzelano, ponad tysiąc osób Niemcy deportowali do obozów koncentracyjnych. Po wojnie, w 1945 roku, związek wznowił działalność w zachodniej strefie okupacyjnej Niemiec.

Powojenna działalność Związku

W 1945 roku Związek Polaków w Niemczech wznowił działalność. Sześć lat później został ponownie zarejestrowany, jako kontynuacja przedwojennej organizacji. Początkowo jego siedziba mieściła się we Frankfurcie nad Menem.

"Rok Prawd Polaków spod Znaku Rodła"

Uchwałą Senatu Rzeczpospolitej, rok 2018 był obchodzony jako Rok Prawd Polaków spod Znaku Rodła. Obecnie siedziba Domu Polskiego znajduje się w Bochum, w Nadrenii Północnej-Westfalii. Prezesem ZPwN jest Józef Malinowski.