19 sierpnia w Moskwie doszło do próby przewrotu, który miał na celu uratowanie rozpadającego się ZSRR. Władze w Kijowie podeszły do tego faktu dość powściągliwie, ani nie krytykując tych działań, ani ich nie popierając. Za to nastawiona patriotycznie opozycja zorganizowała masowe protesty w największych ukraińskich miastach żądając niepodległości.

Mimo że 22 sierpnia moskiewski pucz upadł, to radziecka władza pozostawała sparaliżowana. W tej sytuacji 2 dni później Rada Najwyższa w Kijowie przyjęła „Akt ogłoszenia niepodległości Ukrainy", gdzie przypomniano o próbie przewrotu w Moskwie, a także o tysiącletniej tradycji ukraińskiej państwowości, a także prawie narodów do samostanowienia. „Z momentu ogłoszenia, na Ukrainie obowiązują tylko jej konstytucja, jej prawa, decyzja rządu oraz inne akty prawne republiki" - czytał wówczas jego tekst przewodniczący Rady Najwyższej Leonid Krawczuk.

1 grudnia na Ukrainie odbyło się referendum, w którym 90 procent jego uczestników potwierdziło, że chce, aby ich kraj był niepodległy. Na następny dzień ten fakt uznała, jako pierwsze państwo, Polska, a później Kanada i Węgry.