'Siedzę na dachu, tutaj nie dojdzie' śpiewał Jakub Sienkiewicz w utworze ‘Wyszków tonie’.
Dach. Taka czapka dla domu, kapelusz lub swoisty beret. Ale w tym felietonie nie o budowlance i architekturze.
Mieliście w życiu epizod łażenia po dachach?
Pamiętacie to Wasze odkrycie nowego świata jaki pokazał wam dach, to uczucie zdobycia Kilimandżaro własnej dzielnicy?
Ja pamiętam dachy sąsiedzkie. Na dach swojego poniemieckiego budynku nie wchodziłem - był klasyczny spadzisty jak u mleczarza Tewjego. A taki dach to symbol niepewności, balansowania, stąpania po krawędzi niczym po ostrzu życia. Zresztą takie dylematy miał właśnie skrzypek na dachu z Anatewki.
Motyw dachu ma w sobie motyw góry, wzniesienia, takiego miejsca głoszenia. Przestrzeń pomiędzy ziemią a niebem – wyżej niż codzienne życie, ale jeszcze nie w sferze Boskiej. Jezus mówił „co słyszycie na ucho, rozgłaszajcie na dachach”, Apostoł Piotr modlił się na dachu domu w Jaffa i tam miał wizję, która zmieniła jego spojrzenie na pogan.
W ruchach mesjańskich dach jest miejscem wyczekiwania na Przyjście.
Z góry ponoć lepiej widać.

Ale ten dach bywa też miejscem wyciszenia, miejscem dla marzyciela i samotnika.
Takiego Edwarda Hoppera i Gustave Caillebotte motyw dachu też musiał zafascynować, skoro pojawił się w ich obrazach.
Dlatego powracam do tego pierwszego wyjścia na dach. Mógł to być wyraz ciekawości, a potem buntu, ucieczki do świętego spokoju. Kuba Sienkiewicz śpiewając ‘siedzę na dachu, tutaj nie dojdzie’ miał na myśli wodę podczas powodzi. Ale dla wielu ‘tutaj nie dojdą’ to problemy, czy też rzeczywistość ze swoją paletą szarości.

W 1969 roku Beatlesi też uciekli na dach.
Nie koncertowali już od 3 lat. Czuli, że nie jest między nimi tak jak dawniej, ale planowali wielki koncert, taki po latach. Pomysły: zagrajmy albo na Saharze albo w Palladium*. Coś spektakularnego. Jednak tak jak nie mogli się dogadać w wielu codziennych aspektach, tak i w sprawie tego koncertu.
Wtedy to John Lennon wpadł na pomysł ‘wejdźmy na dach, zróbmy tam koncert’.
Wysoko. Na dachu pięciopiętrowego gmachu Apple Corps.
30 stycznia 1969 roku. Jest zimno. Szczególnie na dachu. Nie przekonany do pomysłu Ringo pożycza czerwoną przeciwdeszczową kurtkę od swej żony. George też bez antuzjazmu wchodzi na dach. Paul w smokingu. Będzie mu zimno. John pożycza futro od Yoko.
Koncert zarejestrowano na wiele kamer.** Zagrali 9 utworów, parę z nich po kilka razy. Początkowo było to granie jakby na próbę.
A potem na tym dachu wytworzyła się energia między muzykami jakiej dawno, bardzo dawno nie było. To słychać, ale też i widać, bo cały materiał jak wspomniałem został zarejestrowany na taśmie filmowej.
Te spojrzenia, te uśmiechy, nić porozumienia. Energia i jej przepływ. Dobre koncertowanie. Od serca.***
Występ był obserwowany przez sąsiadów przez okna okolicznych budynków przy Savile Row 3, oglądany przez ludzi zgromadzonych na pobliskich dachach. Na ulicy przechodnie zadzierali głowy do góry słysząc znane melodie.
Kiedy policjanci pojawiają się na dachu, Paul zaczyna grać ponownie 'Get Back'.
John Lennon zwraca się do mundurowych: ‘Chciałbym wam podziękować w imieniu zespołu i naszym i mam nadzieję, że pomyślnie przeszliśmy przesłuchanie'.
Muzyka na dachu milknie po 42 minutach.
Był to ostatni raz, kiedy Beatlesi wystąpili razem publicznie.
Był to pierwszy koncert na dachu.****


*The London Palladium to historyczny teatr i sala widowiskowa w londyńskiej dzielnicy West End, znany jako jedno z najsłynniejszych miejsc rozrywki w Wielkiej Brytanii. Od ponad wieku jest ikoną brytyjskiego teatru muzycznego, goszcząc największe gwiazdy sceny i ekranu.
**Tych kamer było dziesięć. Przy okazji - wyobraźcie sobie, że jednym z techników obsługujących magnetofony był Alan Parsons, późniejszy twórca Alan Parsons Project. W styczniu 1969 roku Alan Parsons miał zaledwie 20 lat i pracował jako młodszy inżynier dźwięku (tape operator) przy sesjach Beatlesów. Podczas koncertu na dachu Apple Corps odpowiadał wraz z Glynem Johnsem za stronę techniczną nagrania. Dźwięk z dachu był przesyłany do studia w piwnicy, gdzie Parsons obsługiwał sprzęt nagrywający. Parsons brał udział także w przygotowaniach. To właśnie on został wysłany do sklepu po damskie rajstopy, które naciągnięto na mikrofony jako prowizoryczne osłony przeciwwietrzne na zimnym i wietrznym dachu. Kilka lat później ten sam Alan Parsons został jednym z realizatorów albumu 'The Dark Side of the Moon' zespołu Pink Floyd, a następnie stworzył własny projekt The Alan Parsons Project.
Innym muzykiem, który wystąpił na dachu wraz ze Wspaniałą Czwórką był amerykański klawiszowiec Billy Preston. Chyba było mu zimno w tej marynarce.
***GEORGE: Wybraliśmy się na dach w celu rozwiązania problemu koncertu na żywo, i taki wybór był po prostu najprostszym rozwiązaniem; także dlatego, że nikt wcześniej czegoś takiego nie robił, więc byłoby interesującym zobaczyć co się stanie, gdy tam wejdziemy i zagramy. To takie miłe malutkie studium społeczne.
Kamery zainstalowaliśmy w recepcji Apple, tak by nikt ich nie widział, więc filmowaliśmy reakcje ludzi na dole. Policja i inni krzyczeli: 'Nie możecie dłużej tego robić, przestańcie grać!’
****Choć część komentatorów muzycznych podaje, że pierwszym takim występem był koncert Jefferson Airplane na dachu hotelu Schuyler w centrum Manhattanu. Zagrano dwie piosenki na potrzeby filmu „One A.M.” (One American Movie) francuskiego reżysera Jean-Luc'a Godarda.

'Prorock na dachu' jeszcze w sobotę o godzinie 20:00

napisz do autora: papke@radioszczecin.pl

D-Day. Na szósty dzień czerwca przypada rocznica Lądowania Aliantów w Normandii. Gdyby napisać, że była to największa operacja desantowa w historii wojen, to i tak nie odda to skali działań. Przyjmijcie te liczby – przerzucono 155 tysięcy żołnierzy (dla porównania - Gorzów ma ok. 110 tysięcy mieszkańców), w akcji brało udział 11 tysięcy samolotów i 1200 okrętów. Gęsto.

W operacji brali udział polscy żołnierze, m.in. lotnicy dywizjonów myśliwskich i bombowych oraz marynarze. Chwała Bohaterom.

„Kompania braci” (2001) – wyprodukowany m.in. przez Stevena Spielberga i Toma Hanksa miniserial wojenny. Drugi odcinek w całości skupia się na lądowaniu oraz działaniach amerykańskich spadochroniarzy w Normandii. Do dziś przeżywam ten serial. Zaliczyłem czterokrotnie.

Zdradzę - tak, w tym wydaniu Prorocka będą utwory związane z D-Day. Tak, to będzie muzyka filmowa. Nie, to nie będzie Prorock o Lądowaniu w Normandii. Nie będzie też to wydanie o tematyce filmów wojennych. Takie audycje były już co najmniej dwukrotnie – choćby dawno, dawno temu program „Muzyka na froncie” i dawno temu „Rudy i inni”. Była też audycja o muzyce wykorzystywanej do filmów o Wietnamie, ale ślad pisany po tej audycji nie pozostał. Dźwiękowy też.*

Bo we dwoje, w duecie jednak łatwiej. Inaczej też odbieramy rzeczywistość. Nie mam radości pełnej, kiedy jakieś zdarzenie przeżywam sam. To mogą być widoki, koncerty, czy co tam jeszcze. Chyba dlatego do kina chodzimy w większości przypadków razem, z kimś. Podobnie występy, koncerty. I w takim kinie siedzimy i oglądamy razem, ciężko porozmawiać, jesteśmy osobno, ale jednak razem. Współprzeżywamy.

„Najtrudniej jest stawić czoła samemu sobie” - tak powiedział w jednym z wywiadów John Lennon. Było to w epoce nowojorskiej, krótko po wydaniu płyty o silnej wymowie politycznej, jakim był album „Some Time in New York City”. Płyty moim zdaniem takiej sobie. Płyty, która była ‘za bardzo’. Więcej buntowniczej mocy miał wydany kilka miesięcy wcześniej singiel - „Power to The People”, stworzony tuż przed wyjazdem z Wielkiej Brytanii do USA. Choć jak przyznał Lennon – „Napisałem coś do śpiewania dla ludzi. Robię single jak gazety. To był kolejny szybki numer, zrobiony w Ascot”. Po latach stwierdził bardziej dobitnie, że jest to piosenka „raczej żenująca” i „powstała o 10 lat za późno”.

Bo piosenki dają moc, dają wiarę, niosą nas na pięciolinii życia. Niestety część z nich płowieje*, albo właśnie żenuje, a część jest po prostu źle zrozumiana i odebrana. Dobitnym przykładem jest pieśń „Mury” Jacka Kaczmarskiego. Artysta wielokrotnie podkreślał, że utwór nie został przez Polaków zrozumiany. Zresztą, o ironio, utwór pokazuje mechanizm, w którym tłum przejmuje pieśń od poety, zniekształca jej sens i zamienia ją w narzędzie walki oraz nowej tyranii.

Jako motyw flagi, polskiej flagi w kinie wybieram film „Dzień świra”. Scena, w której zwaśnione strony rodaków targają, przeciągają flagę, wołając, że to jego Polska. I ogólnie mojsza najważniejsza. W efekcie rozdzierają biało-czerwoną, z której pociekła krew. Mocne.

Ciekawy dialog do rozważenia na kilku płaszczyznach. Ale to nie dzisiaj.

Może też się mylę w ocenie. Dajcie znać.*

Pozytywny aspekt jest taki, że mamy w czym wybierać i przebierać. I tego się trzymajmy. Gra muzyka.

*na facebook'u - Prorock Radio Szczecin

lub papke@radioszczecin.pl

"Ojczyznę kochać trzeba i szanować / Nie deptać flagi i nie pluć na godło" – to cytat z piosenki T.LOVE, ale ten wers pochodzi z wiersza Włodzimierza Antkowiaka napisanego w latach 70, zatytułowanego „Do obywatela Johna Browna”. Jest to odniesienie do innego utworu: do wiersza, liryki inwokacyjnej, poetyckiego listu zatytułowanego „Do obywatela Johna Brown” Cypriana Kamila Norwida. Taka historia.

Dzień Flagi. Trochę święto-wypełniacz, mógłby ktoś cynicznie stwierdzić, ale moim zdaniem – dzień i upamiętnienie potrzebne. Szacunek i hołd do barw narodowych należy do sfery abstrakcyjnej*. Jednak z dumą prezentujemy je na wydarzeniach sportowych, czasem koncertach. Jednoczymy się w zrywach, w protestach.

Za te barwy, za te symbole wielu oddało życie. Dosłownie. Z za symbol Narodu, Polskości – za Flagę, Godło ludzie oddawali życie. Inni pod tymi symbolami walczyli, ginęli. Wzniosłe i dziwne zarazem. I to już powinno nas ustawić do szacunku tychże symboli.

Film z 1982 roku. Dramat, sensacja, tak jest klasyfikowany w katalogach filmowych. Dla wielu niestety jedynym skojarzeniem z tym obrazem jest umięśniony facet, trochę pretensjonalny, dżungla, Wietnam, Afganistan, akcja, trup się kładzie jak domino. I jest to prawda odnośnie filmów z szyldem Rambo, ale nie dla filmu „Pierwsza krew”.**

Film, a właściwie główny bohater jest wg mnie zaczynem, pierwowzorem dla postaci Jamesa Bourne, choć Robert Ludlum

Seans zaskoczył moich synów pozytywnie. Znali tytuł, znali gdzieś tam postać, która w popkulturze funkcjonuje. Mieli jakieś wyobrażenie. Ale jak wspomniałem, jest to wyobrażenie drugiej, trzeciej czy czwartej części. Otrzymali w kinie dramat człowieka, jego sposób na przeżycie.