W 80. rocznicę pierwszej masowej deportacji Polaków w głąb Związku Sowieckiego Instytut Pileckiego w bazie internetowej Zapisy Terroru oraz na kanale YouTube Świadkowie Epoki zamieścił 268 wspomnień i relacji osób, które doświadczyły sowieckich represji.

W nocy z 9 na 10. lutego 1940 roku sowieci, którzy od 17 września 1939 roku okupowali wschodnie tereny II Rzeczypospolitej, deportowali na Syberię około 140 tysięcy osób.

Bartosz Gralicki z Instytutu Pileckiego wyjaśnia, że udostępnione wspomnienia pochodzą od osób, które ocalały dzięki układowi Sikorski - Majski z sierpnia 1941 roku, a który zakładał utworzenie armii polskiej złożonej z osób deportowanych w 1940 roku i zwolnienie ich z łagrów.

Relacje ocalałych z łagrów były zbierane jeszcze w czasie II wojny światowej. Bartosz Gralicki wyjaśnia, że wspomnienia ukazują między innymi grozę aresztowania i trudne warunki podróży na Syberię. Pzypomina, że pierwsza masowa deportacja objęła przede wszystkim urzędników państwowych na Kresach.

Według ustaleń Instytutu Pamięci Narodowej, w czterech masowych deportacjach Sowieci wywieźli w głąb Związku Sowieckiego około 320 - 330 tysięcy Polaków. Prawdopodobnie co trzeci deportowany nie przeżył zesłania.