Świadkowie tamtych tragicznych wydarzeń opowiadali o bydlęcych wagonach, katorżniczej pracy i całych rodzinach umierających z zimna, głodu i wycieńczenia. Deportacje rozpoczęły się 10 lutego 1940 roku w śnieżną zimę, gdy mrozy dochodziły do minus 40 stopni Celsjusza.

Historycy badający zbrodnie stalinowskie nazwali nieogrzewane wagony bydlęce, którymi wywożono Polaków, "białymi krematoriami". Jadący nimi ludzie umierali od chorób, z głodu i zamarzali na śmierć. Naszych rodaków wywożono do łagrów w północnych i dalekowschodnich regionach ZSRR.

- Tam zmuszano nas do katorżniczej pracy, bo kto nie pracował, ten nie jadł - opowiadała Maria Taraszczyk - wywieziona z Grodzieńszczyzny do obwodu tomskiego.

- Jedliśmy wszystko, co się dało, w tym trawę, żeby tylko nie umrzeć z głodu - wspominała kobieta. Janina Wieliczko, która także została wywieziona z Grodzieńszczyzny, opowiadała, że mimo wysiłków rodziców „śmierć największe żniwo zbierała wśród dzieci”.

- Puchliśmy z głodu - dodaje Sybiraczka z Grodna.

Z odtajnionych dokumentów NKWD wynika, że łącznie w trakcie wszystkich fal deportacyjnych Sowieci wywieźli około 320 tysięcy osób polskiej narodowości. Związek Sybiraków wskazuje, że tragedia dotknęła prawie 1,5 miliona osób.