Na początku kwietnia prezydent złożył kwiaty na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, gdzie swój symboliczny grób mają także pomordowani w Katyniu.

W Dniu Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej instytucje państwowe i publiczne przypominają o internetowych formach hołdu w 80. rocznicę sowieckiego mordu na co najmniej 22 tysiącach polskich obywateli.

Z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy powstała strona 80rocznicakatynia.pl, dzięki której można obejrzeć wystawę online na Placu Piłsudskiego w Warszawie. Portal katynpromemoria.pl to natomiast inicjatywa Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Można tam zapalić symboliczne światło pamięci w hołdzie każdej z ofiar zbrodni NKWD. Na portalu można też odbyć wirtualny spacer po Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu. W kampanię zaangażowali się znani polscy aktorzy.

W ramach zbrodni katyńskiej w kwietniu i maju 1940 roku z rozkazu Józefa Stalina i najwyższych władz Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego, funkcjonariusze NKWD zamordowali około 22 tysięcy Polaków - oficerów Wojska Polskiego, policjantów, urzędników, uczonych, prawników i ziemian.

Ofiary zbrodni były grzebane w bezimiennych, zbiorowych mogiłach w Katyniu, Miednoje, Charkowie, Bykowni oraz prawdopodobnie w Kuropatach koło Mińska na Białorusi.

Przez wiele lat władze Związku Sowieckiego wypierały się odpowiedzialności za mord, przypisując go hitlerowskim Niemcom.

***

W liście, który Kancelaria Premiera opublikowała w mediach społecznościowych, Mateusz Morawiecki przypomniał, że "Zbrodnia Katyńska była sowieckim elementem wyniszczenia polskiej elity, by uniemożliwić odrodzenie wolnej Polski".

Premier dodał, że dla niego Katyń jest ważnym symbolem także dlatego, że ta "zbrodnia połączyła przywódców koalicji antyhitlerowskiej we wspólnym przemilczaniu wyświetlenia okoliczności i wskazania winnych".

Mateusz Morawiecki zwrócił uwagę, że wspominamy 80. rocznicę katyńskiego ludobójstwa, ale przez kilkadziesiąt lat PRL o Zbrodni Katyńskiej nie wolno było mówić.

Przypominając trudności, jakie napotkała relacjonująca pobyt w Katyniu w maju 1943 roku praca Józefa Mackiewicza - pisarza, dziennikarza, żołnierza AK - która stała się dokumentem przeznaczonym dla Kongresu USA, premier napisał, że "prawda o Katyniu, (...) nie mogła przebić się do świadomości społeczeństw wolnego świata".

"Katyń był symbolem zakłamania i fałszowania historii" - podkreślił premier. Dodał, że "dla tych, którzy utracili swoich bliskich na Wschodzie, był symbolem pamięci o potwornościach polityki sowieckiej wobec narodu polskiego".

Mateusz Morawiecki podkreślił w liście, że Zbrodnia Katyńska spowodowała ciągle odczuwalną wyrwę w tkance naszego narodu.

"Bez wątpienia pragnieniem mordowanych było kontynuowanie ich dzieła - budowy silnej, bezpiecznej, zasobnej, podmiotowej Polski. Zastąpić ludzi tak nadzwyczajnych, jakich nam wtedy zabrano, to arcytrudne zadanie. Musimy jednak uczynić wszystko, by w jak największym stopniu, zadaniu temu sprostać, by ich wielkie dzieło jak najlepiej kontynuować" - zaakcentował szef rządu.

Premier zwrócił uwagę, że tegoroczna rocznica odkrycia grobów katyńskich przypada na czas szczególny - w Święta Wielkanocne, które są symbolem zwycięstwa życia nad śmiercią.

"W tym roku mocniej odczuwamy te wydarzenia ze względu na panującą pandemię. To za jej przyczyną nie będę mógł udać się do Katynia, by pomodlić się za pomordowanych tam polskich Oficerów. Nie będę mógł złożyć kwiatów na Ich grobach. Ale moja pamięć jest z Nimi" - zapewnił Mateusz Morawiecki.

***

Na nekropolii spoczywa 3435 zamordowanych Polaków z tzw. ukraińskiej listy katyńskiej. Wieńce złożyli polscy dyplomaci pracujący w Kijowie, oraz przedstawiciele ukraińskich władz. Prezydent Rzeczpospolitej Andrzej Duda przesłał uczestnikom obchodów w Bykowni specjalny list.

Andrzej Duda podziękował ambasadzie za organizację obchodów. Jak napisał, pamięć i prawda historyczna są fundamentem tożsamości naszego narodu.

Przy krzyżu i tablicach z nazwiskami pomordowanych zapalono znicze, odmówiono też
modlitwę. Wieniec w imieniu Rzeczpospolitej złożył Ambasador Bartosz
Cichocki.

Jak powiedział, mimo okrojonego charakteru uroczystości, jej istota nie uległa zmianie: dokonane 80 lat temu ludobójstwo na polskiej elicie było przez lata zakłamywane i przemilczane, a do dziś nie zostało rozliczone przez władze Federacji Rosyjskiej.

W uroczystościach ze strony ukraińskiej obecny był wiceszef dyplomacji Wasyl Bodnar oraz przedstawiciel biura ukraińskiego prezydenta Ołeksandr Irchin.

Uroczystości z udziałem polskich dyplomatów odbyły się też w podcharkowskich Piatichatkach, gdzie spoczywa ponad 3739 zamordowanych polskich oficerów z obozu w Starobielsku.