Była wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej, czeska prawniczka i polityk Vera Jourova odebrała w poniedziałek Międzynarodową Nagrodą Króla Eryka Pomorskiego.
Uhonorowano ją za obronę rządów prawa, niezależności sądów i wolności mediów w Europie.
Uroczystość wręczenia nagrody odbyła się na Zamku Książąt Pomorskich w Darłowie.
Odbierając nagrodę Jourova podziękowała w języku polskim. Powiedziała, że gdy w 2014 r. uzyskała nominację na komisarza UE ds. sprawiedliwości, spraw konsumenckich i równości płci, "niedostatecznie wiele uwagi poświęcaliśmy konieczności zdefiniowania na nowo pojęć - wartości, praworządności i demokracji, w nadchodzącej epoce cyfrowej".
Jak mówiła, w KE pracowała łącznie przez 10 lat i odpowiadała za "ochronę praworządności". Według niej, w tym czasie "pokusa, by przejmować sądownictwo, uzależniać, bądź zamykać media, ograniczać swobodę przekonań w sferze szkolnictwa wyższego" była silna względem wielu podmiotów w UE.
"Musiałam reagować także na sytuację w Polsce, w szczególności na reformę sądownictwa" - podkreśliła. Jak oceniła, było to najtrudniejsze zadanie, z jakim mierzyła się podczas pracy w KE. Dodała, że od 2015 r. była to dla niej "bardzo przykra niekończąca się opowieść". Poinformowała, że otrzymaną nagrodę pieniężną przekaże polskiej Fundacji Wolne Sądy wspierającą inicjatywy i działalności edukacyjne na rzecz ochrony praworządności w Polsce.
Jej zdaniem, w sprawie praworządności i demokracji starała się prowadzić merytoryczny dialog z przedstawicielami krajów członkowskich UE, m.in. Polski. Jak jednak dodała, "wartości trudno negocjować, a kompromisy wypracowywać jest bardzo trudno, jeśli nie jest to w ogóle niemożliwe".
Członek Kapituły Nagrody Króla Eryka Pomorskiego i redaktor naczelny "Gazety Wyborczej" Adam Michnik podkreślił, że Jourova stała się w UE "obrońcą praworządności". Według niego, "etosem polskiej demokracji jest zawołanie: +Za naszą i waszą wolność+". "W tym sensie pani Vera wojowała za naszą i waszą praworządność".
Vera Jourova urodziła się w 1964 r. Ukończyła studia filozoficzne i uzyskała stopień magistra prawa na Uniwersytecie Karola w Pradze. Pracowała m.in. w administracji rządowej, w 2013 r. została wybrana do Izby Poselskiej, po czym w 2014 r. objęła stanowisko ministra rozwoju regionalnego. Pod koniec tego samego roku odeszła z rządu w związku z planowaną nominacją do Komisji Europejskiej. W latach 2014-2019 była komisarzem UE ds. sprawiedliwości, spraw konsumenckich i równości płci. Między 2019 a 2024 r. sprawowała funkcję wiceprzewodniczącej KE odpowiedzialnej za wartości i przejrzystość.
W czasie pracy w KE kwestionowała zmiany ustrojowe w Polsce, m.in. w wymiarze sprawiedliwości. W 2016 r. jako unijna komisarz sprawiedliwości Jourova negatywnie oceniła projekt zaostrzenia przepisów aborcyjnych, określając go jako projekt przeciwko godności ludzkiej i wolności kobiet do decydowania o swoim ciele i życiu. Projekt komitetu Stop Aborcji zmierzał do całkowitego zakazu przerywania ciąży.
W 2017 r. Jourova wskazywała, że zmiany w polskim wymiarze sprawiedliwości, w tym projekt reformy Krajowej Rady Sądownictwa i zmiany w Trybunale Konstytucyjnym, podlegają ocenie w ramach procedury praworządności. W 2019 r. komisarz podkreślała, że postrzeganie niezależności sądów i sędziów w Polsce przez obywateli i firmy pogarsza się, i odzwierciedla obawy KE w tej sprawie.
W 2019 r., już jako wiceszefowa KE, Jourova apelowała w liście do prezydenta, premiera, marszałków Sejmu i Senatu o wstrzymanie prac nad projektem PiS nowelizującym ustawy sądowe i zwiększającym odpowiedzialność dyscyplinarną sędziów do czasu przeprowadzenia konsultacji z Komisją Wenecką, organem doradczym Rady Europy. W 2020 r. spotkała się w Polsce z m.in. wiceszefem MS, marszałkami Sejmu i Senatu, I Prezesem Sądu Najwyższego oraz prezesem Trybunału Konstytucyjnego ws. reform sądownictwa w Polsce i praworządności.
Międzynarodowa Nagroda Króla Eryka Pomorskiego jest przyznawana za zasługi dla budowania pokoju i jedności w Europie. Jej pierwszym laureatem w 2023 r. został prof. Jerzy Buzek, który jako premier w 1999 r. wprowadził Polskę do NATO. W 2024 r. laureatami zostali b. premier Włoch i przewodniczący KE Romano Prodi za przyczynienie się do zjednoczenia Europy Zachodniej i Środkowowschodniej oraz były prezydent Aleksander Kwaśniewski za odegranie kluczowej roli w kampanii na rzecz akcesji Polski do UE.
Autorka edycji: Joanna Chajdas

Radio Szczecin