Nowe przepisy są inicjatywą ministra edukacji i nauki, Przemysława Czarnka. Ich wprowadzenie oznacza, że pracownicy naukowi wyższych uczelni nie będą mogli być karani np. dyscyplinarnie, za wyrażanie własnych przekonań religijnych czy filozoficznych. Będą mogli też swobodnie głosić swoje poglądy prywatne i naukowe.

- To nie są kolosalne zmiany - tłumaczy prof. Włodzimierz Bernacki, wiceminister edukacji i nauki, pełnomocnik rządu ds. monitorowania wdrażania reformy szkolnictwa wyższego i nauki. - Nowelizacja ustawy mówi tylko o tym, że z samego faktu, że ktoś ma takie czy inne poglądy czy to polityczne, czy religijne i z faktu, że jest pracownikiem uniwersytetu, nie może dochodzić do sytuacji, w której ktoś właśnie uczony, czy to student jest pozbawiony prawa uczestnictwa w życiu publicznym.

W moim odczuciu te zapisy niezbyt wiele zmieniają, dziwię się zatem ich dużej krytyce - powiedział dr hab. Waldemar Urbanik, rektor Wyższej Szkoły Humanistycznej w Szczecinie. - Szczególnie pierwszy z tych artykułów jest to swego rodzaju rekomendacja dla rektorów, wskazanie sposobu działania w określonych sytuacjach a odnoszących się właśnie do dyskursu naukowego. Drugi zapis odnosi się do postępowań dyscyplinarnych, wprowadza nową procedurę.

79 ze 107 rektorów szkół wyższych należących do Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich negatywnie ocenia nowelizację. Ich zdaniem regulacje są po prostu zbędne, bowiem pracownicy naukowi nie odpowiadali dyscyplinarnie z powodów światopoglądowych. Nowe prawo sugeruje, że taki problem jest palący i wymaga interwencji ustawodawcy.