Przewodniczący Polskiego Komitetu Programu UNESCO "Pamięć Świata", naczelny dyrektor Archiwów Państwowych Paweł Pietrzyk wyjaśnia, że obiekty mogą zgłaszać zarówno instytucje, jak i osoby prywatne - właściciele archiwaliów.

- Wniosek o wpis na Listę może złożyć tylko właściciel danego obiektu, na przykład spadkobierca dokumentu lub zboru archiwaliów o niezwykłej wadze historycznej. Wnioski o wpis mogą składać także: fundacje, związki wyznaniowe, stowarzyszenia, muzea, biblioteki i wszelkiego rodzaju archiwa - tłumaczy dyrektor Pietrzyk.

Do Polskiej Listy Krajowej Programu UNESCO "Pamięć Świata" można zgłaszać najróżniejsze archiwalia, jednak wyjaśnia Paweł Pietrzyk, zgłaszany obiekt musi "mający odpowiednia wagę dla historii Polski, musi być to obiekt autentyczny i oryginalny i musi wyróżniać się wyjątkową formą lub stylem". Na listę mogą trafiać zarówno pojedyncze dokumenty, jak i całe zbiory.

Archiwalia do Polskiej Listy Krajowej Programu UNESCO "Pamięć Świata" można zgłaszać do 31 maja, a wszystkie szczegóły dotyczące sposobu składania wniosków znajdują się na stronie internetowej www.pamiecpolski.archiwa.gov.pl. Ogłoszenie wpisów na Listę nastąpi w czerwcu 2026 roku.

Do tej pory na Polską Listę Krajową Programu UNESCO "Pamięć Świata" wpisanych zostało 75 obiektów między innymi: rękopis "Chłopów", akt detronizacji cara Mikołaja I, "złotą bullę" języka polskiego sprzed 800 lat, dzieła Henryka Warsa, zbiór dokumentów pochodzących z masowych mogił w Katyniu, Charkowie i Miednoje, kolekcję płyt gramofonowych Polskiego Radia z września 1939 roku, rękopis „Balladyny” Juliusza Słowackiego, dokument lokacyjny miasta Krakowa z 1257 roku, rękopis "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza.